شناسايي مورفولوژي و مولكولي آكانتاموبا و لوفوموناس‌هاي جداشده از خلط بيماران مشكوك به سل در شهرستان بابلسر استان مازندران در سال‌هاي 1402-1401

سابقه و هدف: لوفومونيازيس يك بيماري انگلي نوظهور نسبتاٌ شايع است كه عامل ايجادكننده آن تك ياخته پاتوژني به نام لوفوموناس است كه بيشتر دستگاه تنفس تحتاني انسان (ريه و برونش‌ها) را درگير مي‌كند. انگل لوفونوناس در دستگاه گوارش حشراتي از قبيل سوسك‌ها و مايت‌ها به‌صورت همزيستي زندگي مي‌كنند. آكانتاموبا يك آميب با زندگي آزاد است كه در چرخه زندگي آن دو شكل تروفوزوئيت و كيست وجود دارد. دستگاه تنفسي و راه‌هاي هوايي به‌عنوان گذرگاه و محل اسقرار طيف وسيعي از ميكروارگانيسم‌هاي غيربيماري‌زا و بيماري‌زا است، لذا مي‌تواند محل مناسبي براي ورود و انتشار گونه‌هاي مختلف آميب آكانتامبا و پاتوژن  لوفوموناس به دستگاه تنفسي باشد كه در صورت ابتلا، هركدام مي‌توانند تظاهرات باليني شبيه بيماري سل ايجاد نمايند. بنابراين در مطالعه حاضر ميزان فراواني اين دو انگل در نمونه باليني خلط بيماران مشكوك به سل مراجعه‌كننده به آزمايشگاه سل شهرستان بابلسر در استان مازندران به منظور رد دو عفونت مذكور مورد بررسي قرار گرفت. مواد و روش‌ها: اين مطالعه ازنوع توصيفي- مقطعي بوده كه بر روي 201 نمونه خلط افراد مشكوك به سل كه به آزمايشگاه سل مركز بهداشت شهرستان بابلسر استان مازندران در سال 1402 ارجاع شده بودند، انجام گرديد و تمام اطلاعات دموگرافيك و اپيدميولوژيك بيماران توسط پرسشنامه ثبت شد. در روش مورفولوژي از رنگ‌آميزي گيمسا براي انگل لوفوموناس و ذيل نلسون براي انگل اكانتامبا استفاده گرديد. هم‌چنين، براي شناسايي وجود انگل آكانتامبا، نمونه‌هاي خلط در محيط كشت آگار غير مغذي (Non-nutrient agar) 5/1درصد، به‌مدت 72 تا96 ساعت كشت داده شد. براي اين منظور، حدودا 50 ميكروليتر از خلط بيماران به محيط NNA اضافه شده و به ميزان 20 ميكروليتر از محيط كشت تريپتيكاز- عصاره مخمر و مالتوز (TYM) و 20 ميكروليتر مخلوط باكتري اشرشياكولي اتوكلاو شده به منظور غني‌سازي محيط كشت استفاده شد. تمام پليت‌هاي كشت شده در دماي 26درجه سانتي‌گراد انكوبه شدند و هر روز توسط ميكروسكوپ نوري از نظر رشد تروفوزوئيت بررسي شدند. جهت تاييد دقيق وجود انگل‌ها، استخراج DNA بر روي نمونه‌هاي خلط بيماران با روش فنل، كلروفرم و ايزوآميل الكل صورت گرفت، سپس بر روي آن‌ها PCR معمولي با استفاده پرايمرهاي اختصاصي انجام شد. يافته‌ها: در اين مطالعه201 فرد مشكوك به سل وارد مطالعه شدند كه از اين ميان 80 نفر (39/8 درصد) در منطقه شهري و 121 نفر(60/2درصد) در مناطق روستايي ساكن بودند. كم‌ترين سن فرد مورد مطالعه 7 سال و بيش‌ترين سن 88 سال بود.113 نفر (56/2 درصد) از افراد مورد مطالعه مونث و88 نفر(43/8 درصد) مذكر بودندكه از اين تعداد 12 نفر از اتباع افغان ساكن در شهرستان بودند. در مطالعه حاضر، در مجموع 23 نمونه (11/4درصد) با استفاده از روش PCR از نظر انگل لوفوموناس مثبت شدند كه 7 نفر (30/4 درصد) در منطقه شهري (بابلسر) و 16نفر (69/5 درصد) در مناطق روستايي سكونت داشتند، اما در هيچ كدام از نمونه‌ها انگل آكانتامبا با روش‌هاي رنگ‌آميزي و مولكولي شناسايي نشد. استنتاج: مطالعه حاضر نشان داد به‌دليل مشابهت تظاهرات باليني سل و لوفومونيازيس، احتمال اشتباه شدن اين دو بيماري از نظر باليني وجود دارد. لذا توصيه مي‌شود نمونه خلط تازه افراد مشكوك به سل به‌ويژه در مناطق آندميك، از لحاظ بيماري لوفومونيازيس ريوي نيز بررسي شود.