اثر محافظتي سياتوسه (Rhamnus frangula) در مقايسه با ويتامين E در مسموميت كبدي و كليوي القا شده با بنزوپيرن در موش

سابقه و هدف: بنزوپيرن يك تركيب آلي است كه به‌طور طبيعي در دود تنباكو و خروجي‌هاي وسايل نقليه موجود است. اين تركيب به‌عنوان يك آلاينده محيطي شناخته شده است و در محيط‌هاي شهري و صنعتي به وفور يافت مي‌شود. اثرات و مضرات بنزوپيرن به دليل حضور در دود تنباكو و گازهاي خروجي وسايل نقليه به ويژه بر سلامت انسان بسيار مهم است. اين تركيب مي‌تواند منجر به افزايش خطر سرطان‌زايي شود، زيرا به عنوان يك تركيب آلي، خصوصيات سمي و سرطان‌زايي دارد كه مي‌تواند با تماس مستقيم يا غير مستقيم با آن در انسان‌ها آسيب‌هاي جدي ايجاد كند. اين مطالعه با هدف بررسي اثرات محافظتي عصاره هيدروالكلي سياتوسه (Rhamnus frangula L)، بر سميت كبدي و كليوي ناشي از بنزوپيرن در موش‌هاي سوري، انجام پذيرفت و تاثير آن با ويتامينE  مقايسه شد. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه آزمايشگاهي، 55 سر موش سوري نر به‌طور تصادفي به ۱۱ گروه ۵ تايي تقسيم شدند. گروه اول تا سوم به ترتيب به عنوان كنترل منفي (غذاي عادي)، روغن زيتون (حلال بنزوپيرن) و كنترل مثبت (بنزوپيرن) استفاده شد. بنزوپيرن با دوز 20 ميلي‌گرم بر كيلوگرم وزن بدن به مدت 4 هفته از طريق گاواژ خورانده شد. گروه چهارم، مربوط به مصرف ويتامين E (250 ميلي‌گرم بر كيلوگرم از طريق گاواژ) به تنهايي و گروه پنجم مربوط به مصرف ويتامين E همراه با بنزوپيرن بود. گروه 6، 7 و 8 به ترتيب روزانه عصاره هيدروالكلي سياتوسه در دوزهاي 250، 500 و 1000 ميلي‌گرم بركيلوگرم وزن بدن به صورت خوراكي دريافت كردند و به سه گروه‌ مداخله نيز عصاره هيدروالكلي سياتوسه در دوزهاي بالا به همراه بنزوپيرن به مدت 4 هفته داده شد. يافته‌ها: تجويز بنزوپيرن با دوز20 ميلي‌گرم بركيلوگرم باعث آسيب كبدي گرديد كه با افزايش معني‌دار آنزيم‌هاي كبدي ALT و AST و بيلي‌روبين نسبت به گروه كنترل مشهود است. بنزوپيرن سبب افزايش ميزان آنزيم ALP نيز گرديد ولي اين افزايش معني‌دار نبود. اگرچه افزايش جزئي ALP ناشي از بنزوپيرن، درگروه تحت درمان با دوز بالاي سياتوسه كاهش يافت ولي تيمار با سياتوسه در هيچ‌كدام از دوزهاي مورد استفاده در اين مطالعه، قادر به كاهش ALT، AST و بيلي‌روبين نگرديد. درحالي‌كه تيمار با ويتامين E سبب كاهش فعاليت ALT و AST نسبت به گروه بنزوپيرن شد. افزايش معني‌دار اوره و كراتينين در گروه بنزوپيرن نسبت به گروه كنترل نشان‌دهنده آسيب كليوي ناشي از بنزوپيرن مي‌باشد. سياتوسه تنها در بالاترين دوز يعني 1000 ميلي‌گرم بر كيلوگرم سبب كاهش معني‌دار اوره و كراتينين شد و ويتامين E تاثيري در بهبود اثرات نفروتوكسيسيتي بنزوپيرن نداشت. استنتاج: نتايج تحقيق نشان داد كه نشانگرهاي زيستي مورد بررسي مي‌توانند به‌عنوان ابزارهاي مفيدي براي ارزيابي سميت كبدي و كليوي ناشي از بنزوپيرن استفاده شوند. علاوه بر اين، عصاره هيدروالكلي سياتوسه داراي خواص محافظتي مؤثري در برابر آسيب‌هاي كبدي (افزايش ALP) و كليوي (افزايش اوره و كراتينين) ناشي از بنزوپيرن مي‌باشد و ممكن است در برخي موارد از ويتامين E بهتر عمل كند. اين يافته‌ها اهميت استفاده از عصاره‌هاي گياهي را در مقابله با اثرات مضر آلاينده‌ها برجسته مي‌سازد.