بررسي تاثير فعاليت فيزيكي بر عملكرد شناختي و تغييرات ساختاري در هيپوكمپ و ميزان BDNF در قشر پره فرونتال در موش‌هاي بزرگ آزمايشگاهي SPS

سابقه و هدف: عارضه استرس پس از تروما(PTSD) نوعي بيماري روانپريشي است كه به دنبال جنگ، آزار و اذيت‌هاي دوران كودكي، تجاوز، حوادث و بلاياي طبيعي چون زلزله، و ساير حوادث ناگوار زندگي به وجود مي آيد. اين استرس‌ها مي‌توانند باعث آسيب نواحي مختلف مغزي و در نتيجه رفتارهاي مرتبط با اين نواحي شوند. استرس مزمن منجر به تشديد فعاليت سلول‌هاي ميكروگليا و در نتيجه از دست دادن خارهاي دندريتي در قشر پره فرونتال مياني و هيپوكمپ مي‌شود. هم‌چنين تخريب شكل‌گيري حافظه به دنبال مواجهه با استرس مشاهده مي‌گردد، لذا ناتواني در جايگزيني خاطرات جديد به جاي خاطرات آزار دهنده قبلي به‌وجود مي‌آيد. پاتوفيزيولوژي PTSD شامل تغييرات در مناطق و مدارهاي آناتوميك خاص مغز است. آسيب به قشر جلوي مغز (PFC) مي‌تواند مانع از فراموشي خاطرات نامناسب و آزار دهنده شود. PFC نقش مهمي در پاسخ‌هاي فيزيولوژيك مغز ايفا كرده و عملكرد لازم براي ايجاد پاسخ‌هاي آرام، منطقي و انعطاف‌پذير را فراهم مي‌كند. مطالعات نشان داده است كه استرس حاد باعث تضعيف قشر پره فرونتال مي‌شود. داروهاي مرتبط با بيماري‌هاي روانپريشي داراي اثرات جانبي مي‌باشند و احتمال برگشت بيماري در برخي از بيماران وجود دارد پيدا كردن راه‌هاي درماني جديد با سودمندي بيش‌تر و كم‌ترين اثرات جانبي از اهميت بسيار برخوردار است. ورزش به‌عنوان يك روش درماني كمكي قادر به بهبود تغييرات ساختماني و عملكردي ايجاد شده به‌وسيله استرس مي‌باشد. مواد و روش‌ها: در اين آزمايش از موش‌هاي نر آزمايشگاهي نژاد ويستار و مدل حيواني single prolonged stress به‌عنوان يه مدل معتبر براي القاي PTSD استفاده شد. پس از انجام مداخله ورزشي با تردميل به‌مدت 4 هفته (ورزش اجباري با شدت متوسط) (دو هفته اول با سرعت 10 متر بر دقيقه به مدت نيم ساعت در روز و دو هفته دوم با سرعت 15 متر بر دقيقه به مدت نيم ساعت در روز و 5 روز در هفته)، حافظه شناختي و خاموشي ترس به‌وسيله تست‌هاي رفتاري (ORMT و ٍExtinction) مورد ارزيابي قرار گرفت. سپس حيوانات تحت بيهوشي عميق با كتامين و زايلازين و با استفاده از بي‌دردي كشته و مغزها خارج شده و هيپوكمپ جهت انجام مطالعات بافتي به روش رنگ‌آميزي گلژي فيكس شد. قشر پره‌فرونتال نيز جهت اندازه‌گيري BDNF در 80- درجه فريز گرديد. يافته‌ها: نتايج اين بررسي نشان داد رت‌هاي مبتلا به PTSD كاهش خاموشي ترس به‌عنوان يك توانايي براي فراموشي خاطرات آزار دهنده و افزايش فريزينگ و كاهش حافظه شناختي و هم‌چنين كاهش ميزان BDNF در قشر پره فرونتال و كاهش انشعابات دندريتي را نشان مي‌دهند. برنامه ورزشي انتخاب شده قادر به بهبود معني‌دار آسيب‌هاي رفتاري ايجاد شده (حافظه‌شناختي و خاموشي ترس و هم‌چنين كاهش رفتار فريزينگ به عنوان معياري از ترس) و افزايش سطح BDNF در قشر پره‌فرونتال بود. هم‌چنين افزايش نسبي اشعابات دندريتي در هيپوكمپ پس از اين پروتكول ورزشي مشاهده شد. استنتاج: تاثير يك دوره منظم 4 هفته‌ايي از ورزش با شدت متوسط قادر است آسيب‌هاي ناشي از استرس اعمال شده توسط يك مدل حيواني PTSD را بر ساختمان بافتي و عملكرد نواحي هيپوكمپ و قشر پره فرونتال بهبود ببخشيده و آسيب‌هاي وارده به حافظه شناختي و خاموشي ترس را كاهش دهد.