ويژگي‌هاي روان‌سنجي فرم كوتاه 12 گويه‌اي پرسشنامه كيفيت زندگي در بيماران همودياليزي ايراني

سابقه و هدف: كيفيت زندگي بيماران مبتلا به نارسايي مزمن كليه تحت درمان با همودياليز تحت تاثير عوامل جسمي، رواني و اجتماعي قرار دارد. ارزيابي دقيق اين ابعاد با استفاده از ابزارهاي استاندارد، اهميت بالايي دارد. هدف اين مطالعه تعيين ويژگي‌هاي روان‌سنجي پرسشنامه 12 گويه‌اي كيفيت زندگي در بيماران تحت درمان با همودياليز در جمعيت ايراني بود. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه مقطعي در سال 1402، 411 بيمار تحت همودياليز در مازندران به روش نمونه‌گيري در دسترس انتخاب شدند. پس از ترجمه فرم كوتاه 12 گويه‌اي پرسشنامه كيفيت زندگي، ويژگي‌هاي روان‌سنجي آن با ارزيابي تحليل عاملي اكتشافي، تحليل شبكه‌اي و تحليل عامل تاييدي، روايي سازه (روايي همگرا و روايي واگرا)، مورد ارزيابي قرار گرفت. سازگاري دروني به كمك ضريب آلفاي كرونباخ و امگا مك‌دونالد محاسبه شد. يافته‌ها: نتايج تحليل عامل اكتشافي نشان داد دو عامل وضعيت سلامت رواني و جسمي استخراج شده، 55.44 درصد واريانس كيفيت زندگي را در مددجويان همودياليز تبيين مي‌كند. هم‌چنين تحليل عاملي تاييدي نشان داد مدل مفروض داراي برازش مناسب است (930.0CFI=، 931.0IFI=، 936.0RFI= و 954.0TFI=). عامل‌ سلامت رواني استخراج شده در مردان داراي روايي همگرا (AVE بالاي 5.0) و هر دو عامل‌ نيز داراي روايي واگراي مناسبي بودند و در نهايت پايايي دروني پرسشنامه كيفيت زندگي در محدوده قابل قبول (بيش‌تر از 7.0) گزارش شد. استنتاج: نتايج روان‌سنجي پرسشنامه كيفيت زندگي نشان داد كه بيماران مبتلا به نارسايي مزمن كليه كه تحت درمان با همودياليز هستند، كيفيت زندگي خود را با دو مفهوم وضعيت سلامت جسمي و رواني، تجربه و درك مي‌كنند. اين مطالعه ويژگي‌هاي روان‌سنجي (روايي و پايايي مناسب) و ساختار عاملي مناسب براي نسخه فارسي پرسشنامه كيفيت زندگي در بيماران تحت درمان با همودياليز را تأييد كرد. اين ابزار مي‌تواند توسط ارائه‌دهندگان مراقبت‌هاي بهداشتي در مطالعات مختلف و براي ارزيابي و بهبود كيفيت زندگي بيماران همودياليزي استفاده شود. استفاده از اين پرسشنامه مي‌تواند به پژوهشگران و متخصصان مراقبت‌هاي بهداشتي كمك كند تا به‌طور دقيق‌تر و جامع‌تري ابعاد مختلف كيفيت زندگي بيماران همودياليزي را ارزيابي كنند. بهره‌گيري از اين ابزار مي‌تواند به بهبود فرايندهاي درماني و افزايش رضايت بيماران كمك كرده و به عنوان يك ابزار مفيد در تحقيقات آينده مورد استفاده قرار گيرد. اين پژوهش با تأكيد بر اهميت استفاده از ابزارهاي معتبر و قابل اعتماد در ارزيابي كيفيت زندگي، به پرستاران و ديگر متخصصان بهداشت و درمان توصيه مي‌كند كه از نسخه فارسي پرسشنامه كيفيت زندگي 12 گويه‌اي در برنامه‌هاي درماني و تحقيقاتي خود بهره بگيرند تا بتوانند به بهبود كيفيت زندگي بيماران همودياليزي كمك كرده و نتايج بهتري در درمان اين بيماران حاصل نمايند. پيشنهاد مي‌شود در مطالعات آينده، تأثير عوامل مختلف مانند تغذيه، حمايت اجتماعي و برنامه‌هاي توانبخشي بر كيفيت زندگي بيماران همودياليزي مورد بررسي قرار گيرد. هم‌چنين، استفاده از اين پرسشنامه در جمعيت‌هاي مختلف و در شرايط درماني متفاوت مي‌تواند به تعميم‌پذيري نتايج كمك كرده و ابزار كارآمدتري براي ارزيابي كيفيت زندگي فراهم آورد. به‌طوركلي، نتايج اين مطالعه نشان مي‌دهد كه پرسشنامه كيفيت زندگي 12 گويه‌اي يك ابزار قابل اعتماد و معتبر براي ارزيابي كيفيت زندگي بيماران همودياليزي است و مي‌تواند به‌طور مؤثر در تحقيقات و برنامه‌هاي باليني استفاده شود. استفاده از اين ابزار مي‌تواند به بهبود كيفيت زندگي و درمان بيماران كمك كرده و اطلاعات ارزشمندي براي تصميم‌گيري‌هاي باليني فراهم آورد.