بررسي ميزان رضايت بيماران و پزشكان از اثربخشي دهانشويه پروتاكت در درمان آفت و زخم هاي دهاني

سابقه و هدف: زخم، التهاب و آفت دهان از بيماري‌هاي شايع دهاني و هم‌چنين عوارض برخي رژيم‌هاي درماني مي‌باشد. اين ضايعات دردناك بوده و خوردن و آشاميدن را با مشكل رو برو مي‌كند. آويشن شيرازي (نام علمي Zataria multiflora Boiss.) پتانسيل‌هاي درماني بالقوه داشته و در فرمولاسيون انواع فراورد‌ه‌هاي دارويي مانند دهانشويه پروتاكت به‌كار مي رود. مطالعات اخير نشان مي‌دهد كه اين گياه از اثرات درماني متعددي نظير كنترل التهابات و زخم‌هاي دهاني، گوارشي و پوستي برخوردار است. با توجه به مطالعات متعدد مبني بر اثربخشي گياه آويشن شيرازي در درمان انواع زخم‌ها و التهابات دهاني و عرضه دهانشويه پروتاكت در داروخانه‌هاي سطح كشور، هدف از اين مطالعه بررسي ميزان رضايت بيماران و پزشكان از اثربخشي دهانشويه پروتاكت براي درمان زخم و آفت دهاني در دو شهر پرجمعيت استان مازندران، ساري و بابل مي‌باشد. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه كه از نوع مقطعي (توصيفي-تحليلي) مي‌باشد، تعداد ۷۵ نفر اعم از ۳۵ پزشك و ۴۰ بيمار در سطح شهر ساري و بابل، مازندران، ايران كه دهانشويه پروتاكت را تجويز يا مورد استفاده قرار دادند، وارد مطالعه شدند. نمونه‌ها با استفاده از روش نمونه‌گيري از نوع در دسترس و براساس تمايل آن‌ها به تكميل چك ليست انتخاب شدند. اطلاعات حاصل از اين مطالعه با مراجعه پرسشگر آموزش ديده به مراكز درماني مطب پزشكان و داروخانه‌ها و تكميل چك ليست توسط جمعيت مورد مطالعه جمع‌آوري شد و مورد تجزيه و تحليل قرارگرفت. توصيف متغيرها با ميانگين و انحراف‌معيار، ميانه، حداقل و حداكثر ارايه شده است و آناليز داده‌ها با آزمون كاي اسكوئر،كولموگروف اسميرنوف و تي تست مستقل انجام شده است. يافته‌ها: براساس نتايج به‌دست آمده، اكثريت جمعيت مورد بررسي درگروه بيماران (۵/۵۲ درصد، ۲۱ نفر از ۴۰ نفر) و پزشكان (۳/۹۴ درصد، ۳۳ از ۳۵ نفر) را مردان تشكيل دادند. ميانگين، ميانه، انحراف‌معيار، حداقل و حداكثر سن پزشكان به‌ترتيب معادل با 94.53، ۵۶، 6.7، ۴۰ و ۶۸ سال و سن بيماران به ترتيب معادل با 13.40، ۴۲، 8.10، ۱۸ و ۶۳ سال مي‌باشد. اغلب بيماران شركت‌كننده در اين مطالعه (۷۵ درصد) بعد از مصرف دهان شويه پروتاكت از سطح رضايت بالايي برخوردار بودند. اين دهانشويه به صورت عمده در درمان بيماري آفت و التهاب دهاني با فراواني ۵/۵۲ درصد مورد استفاده قرار گرفت. نتايج حاصل از چك ليست پزشكان نشان مي‌دهد كه فراورده مدنظر بيش‌تر توسط دندانپزشك (با درصد فراواني 9.42 درصد) و سپس پزشك عمومي، خون و انكولوژي و راديوتراپي (همه به يك ميزان با فراواني 4.11 درصد) مورد بررسي و تجويز قرار گرفت. اين افراد از روند بهبودي بيماران تحت درمان خود راضي بودند. استنتاج: يافته‌هاي به‌دست آمده در اين مطالعه تائيدي بر موثر بودن دهان‌شويه پروتاكت به‌عنوان يك فراورده دارويي گياهي توليدي ايران درپيشگيري يا كنترل بيماري‌هاي مرتبط با حفره دهان مي‌باشد. اثربخشي اين فراورده به احتمال زياد، به تركيبات فيتوشيميايي شاخص موجود درعصاره گياه آويشن شيرازي (به‌عنوان جزء اصلي فراورده) ازجمله تيمول، كارواكرول با پتانسيل‌هاي ضد التهابي، آنتي‌اكسيداني، ضدميكروبي و قدرت ترميم‌كنندگي و بازسازي بافت پوستي و مخاطي، مرتبط مي‌گردد.