اشارات و معاني تعبير «خلعت» در آثار سنايي، عطار و مولوي

خلعت از ديرباز، اغلب به پوشش ظاهري رايجي اطلاق مي‌شد كه حاكم، پادشاه يا خليفۀ مسلمانان به وزيران يا اميران اعطا مي‌كرده است. خلعت، نه‌تنها مقوله‌اي مرتبط با سلطنت و دربار، بلكه تعبيري است كه اهل معرفت، به‌ويژه سنايي، عطار و مولوي در آثار خود آن را به‌كار برده‌اند. با فرض اينكه اهل معرفت از صراحت در كلام خودداري مي‌كنند و تمايل دارند به معناي مورد نظرشان در كلام اشارت داشته باشند، قصد داريم به اين پرسش پاسخ دهيم كه چه معاني و اشاراتي از تعبير خلعت در آثار سنايي، عطار و مولوي قابل تأويل است؟ اين پژوهش به روش توصيفي‌ـ‌تحليلي انجام شده است. برايند تحقيق نشان مي دهد كه اگر حضرت حق، خلعت خاص را به عارف هبه كند، نيكو و پسنديده است؛ در غير اين صورت، خلعت حجاب سالك خواهد بود. وهبي يا كسبي بودن خلعت شأن اعتباري دارد؛ يعني بر اساس برخي شواهد عارف مي‌تواند از سر فضل حضرت حق، صاحب خلعت خاص شود و بر اساس برخي شواهد ديگر، عارف بايد براي به‌دست‌آوردن آن جهاد با نفس كند. تشريفي بودن خلعت مهم‌ترين وجه آن است. همچنين، خلعت مي‌تواند در معناي عفو‌كردن و پوشانيدن عيوب سالك مورد نظر اهل معرفت باشد.