بررسي رئاليسم جادويي در حكايت‌هاي كشف‌المحجوب هجويري

رئاليسم جادويي نگرشي هنري به روايت و كنشي فراعادت در يك زمينۀ كاملاً رئاليستي است كه در باور‌هاي رواني، اعتقادي و عرفي جلوه‌اي باورمندانه، خردپذير و منطقي مي‌يابد. زادگاه رئاليسم جادويي و رويكرد آن را آمريكاي لاتين دانسته‌اند، امّا سنجه‌هاي پيشنهادي اين مكتب فكري-‌ادبي عموماً در ادب گران‌سنگ پارسي و به‌ويژه ادب پربار عرفاني و نيز ادب شفاهي (فولكلور) پيش‌تر آفريده‌ شده‌ است، چنان‌كه برخي‌ ناقدان خاستگاه تاريخي رئاليسم جادويي را مشرق‌زمين مي‌دانند. اين پژوهش مشخصه‌هاي رئاليسم جادويي را از قبيل حوادث فرامنطق، ريزش مرز ميان واقعيت و خيال، مبالغه، شگفتي، درهم‌ريختن زمان، زمينه‌هاي سياسي، دوبني‌بودن، رؤيا، اسطوره وخيال و سكوت اختياري در كشف‌المحجوب هجويري با هدف تبيين انطباق و يا عدم انطباق اين متن عرفاني با مشخصّه‌هاي مكتب مذكور به روش توصيفي‌ـ‌تحليلي بررسي‌ كرده و نشان داده ‌است كه هجويري چگونه با فراخوان اين مشخصه‌هاي فراواقعي و خارق عادت، در حكاياتي با زمينۀ كاملاً رئاليستي، خوانشي بديع از انديشه‌هاي انتزاعي و آن‌سري خويش در پوششي عيني و ملموس بيان كرده ‌است؛ چنان‌كه اين اتحاد متناقض‌نما در كشف‌المحجوب، حاصل كنش‌هاي شگفت و رخدادهاي عقل‌گريز در بستري از واقعيت است كه هم معتقدان به اين اعمال و هم خوانندگان ديرباور آن را تحت تسخير هنر نويسنده بدون كمترين واكنشي مي‌پذيرند.