كشف و تاويلي رمزي از سيمرغ در منطق الطير

منطق‌الطير منظومۀ مهم عرفاني است كه در آن، عطار به زبان و بيان رمزي و نمادين، «سفر الي الله» را به تصوير كشيده است. درون‌مايۀ مهم اين اثر «سفر» است؛ سفر از خلق به حق؛ «كشف» و «پرده برداشتن» از معاني و مدلول هاي مهم سفر است. در منطق‌الطير، عطار پابه پاي مرغان سالك، پرده از رخسار حقايق برمي‌دارد و در نهايت به حقيقتي مي‌رسد كه آن، درك و وصال به حقيقت مقام سيمرغ است. مهم‌ترين مسئله‌اي كه در اين زمينه، مي‌توان به آن پرداخت، اين است كه منظور از سيمرغ چيست و چگونه حتي به‌صورت فرضي و نظري مي‌توان به آن اشاره يا حتي در قالب بحث جديد طرح كرد. بيشتر شارحان از سيمرغ به ذات حق تعبير كرده اند، ولي در خوانشي جديد از تمثيل و نمادهاي ذكرشده در منطق‌الطير،حتي به‌صورت طرح و نظر جديد، به ويژه در شاه پرندگان، يعني سيمرغ چنين مي توان گفت كه با استناد به منابع نزديك فكري و جهان نگري و سنجش با تطابق و قرابت درون متني عرفاني، منظور عطار از سيمرغ، «شيخ» يا «پير» يا «مراد» حقيقي است كه در آغاز داستان و در تمثيل و معرفي پرندگان از او به «شاه مرغان» خطاب مي كند؛ كشف «سي مرغ» و رسيدن به جايگاه و مقام «سيمرغي» اصل مهم و تعليم و يادآوري خاصي است كه پير نيشابور در اثر خود، عرضه مي دارد و با فنون مختلف داستان‌ پردازي و شاعري خود به تبيين آن مي‌پردازد. شيوۀ تحقيق در اين مقاله به روش استنادي، تحليلي و استنباطي است.