نمودهاي عناصر رئاليسم جادويي در مناقب‌العارفين

در ميان گونه‎هاي مختلف ادبي، متون عرفاني و به‎ويژه تذكره‎هاي عرفاني كه شرح حال عرفا و مشايخ صوفيه را روايت كرده‌اند، به‌سبب اشتمال بر اعمال شگفت‎انگيز و خارق‎العاده‎اي كه بر اثر كرامت‎هاي عارفان رخ مي‎دهد، بيشترين شباهت و هم‎سويي را با مؤلفه‎هاي مكتب رئاليسم جادويي دارند. نگارندگان پژوهش حاضر، از ميان تذكره‎هاي عرفاني و شرح حال عرفا، كتاب مناقب‎العارفين احمد افلاكي را كه در شرح حالات و مقامات مولانا و خاندان و اصحاب ايشان است، به‎عنوان جامعۀ آماري اين پژوهش در نظر گرفته‎ و به‎ شيوۀ توصيفي‌ـ‌‎تحليلي به بررسي نمودهاي عناصر رئاليسم جادويي در اثر يادشده همت گمارده‎اند. برايند پژوهش نشان مي‎دهد كه افلاكي نيز مانند نويسندگان پيشرو مكتب رئاليسم جادويي، با كمك قوۀ تخيل بسيار بالا و خلاقيت ادبي و نبوغ هنري قابل‎تحسيني كه دارد، عناصر جهان جادو و جهان واقعيت را آن‌چنان خلاقانه در هم مي‎آميزد كه منجر به شكل‌گيري كليّتي واحد و يگانه مي‎شود و خواننده را مجاب مي‎كند كه عنصر جادويي را كه در بستري از واقعيت جريان دارد، بپذيرد. وجود عناصري چون هويت‌گرداني، زمان‎پريشي، مكان‌پريشي، آميزش و تلفيق هنرمندانۀ واقعيت و خيال، كاربرد بزرگ‎نمايي و اغراق و كرامت‎هاي شگفت‎ و شگرفي كه از شخصيت‎هاي حكايت‎ها سر مي‎زند، مناقب‎العارفين را هرچه بيشتر به قلمرو رئاليسم جادويي سوق مي‎دهد.