ضرورت تصحيح مجدد مقامات شيخ‌الاسلام حضرت خواجه عبدالله انصاري هروي

مقامات شيخ‌الاسلام حضرت خواجه عبدالله انصاري هروي يكي از آثاري است كه آن را متعلق به عبدالرحمن جامي دانسته‌اند. برخي از جملات و عبارات اين كتاب يا عيناً مانند نفحات‌الانس جامي و طبقات‌الصوفيه انصاري است يا اين‌كه با اندكي تغيير در اين كتاب آمده است. تاكنون، سه تصحيح از اين اثر صورت گرفته است و با وجود كوشش‌هاي آربري، فكري سلجوقي و بشير، هنوز نقص‌ها و ايرادهايي در تصحيح يا تحشيه‌ها و تعليقات آن ديده مي‌شود. اين پژوهش با شيوۀ سندپژوهي انجام يافته است و كوشيده‌ايم با معرّفي آن، ضمن اشاره به مؤلفه‎هاي فكري، زباني و ادبي و ويژگي‌هاي سبكي اثر، با بيان برخي از ايرادها و اشكالات موجود در تصحيح‌هاي انجام‌شده، ضرورت تصحيح مجدد آن را يادآور شويم. قراين به‌دست‌آمده نشان مي‌دهد كه اولاً، اشكال‌هاي متن ذيل پنج مؤلفۀ كلي ايراد در علائم نگارشي و ويرايشي، خطا در چاپ، اشتباه خواندن نسخه‌ها، ايراد در تحشيه و تعليقه يا نقص در آن و حذف واژه يا اصطلاحي مهم از متن خلاصه مي‌شود. ثانياً، از منظر ويژگي‌هاي سبكي، با توجه به قراين به‌دست‌آمده اين متن بر چند مؤلفۀ كلي استوار است. به‌لحاظ ويژگي فكري، برخي از شاخص‌ترين و محوري‌ترين انديشۀهاي صوفيه مانند ذكر شطحيات اهل سلوك و تفوق طريقت بر شريعت در اين متن آشكارا ديده مي‌شود. به‌لحاظ ويژگي زباني، با توجه به اين‌كه نويسنده رسالت خود را نه فضل‌فروشي و تقدم چگونه گفتن بر چه گفتن، بلكه راحت‎بودن درك معنا و انتقال پيام مي‌داند، با متني ساده و مرسل روبه‌روييم. با توجه به اين مسئله، به لحاظ ويژگي ادبي نيز، نويسنده كوشيده است تا حد امكان از آرايه‌هاي لفظي و معنوي ساده‌اي بهره بگيرد تا اين اثر براي اغلب مخاطبان قابل‌فهم باشد.