بازخواني تحليلي باب هاي «پادشاه و برهمنان» و «شاهزاده و ياران او» كليله و دمنه بر مبناي رمزگان و توليد معنا

نشانه‌شناسي ابتدا با سوسور معرفي شد و بعدها رولان بارت شناخت آن را تنها از راه زبان‌شناسي ممكن دانست. بارت در تحليل نشانه‌شناسي و داستان «سارازين» اثر بالزاك، رمزگان پنج‌گانه را معرفي كرد: رمزگان كنشي، معمايي (هرمنوتيكي)، معنايي، نمادين و ارجاعي. از نظر او اين كدها به توليد معنا مي‌انجامد. يكي از متون كهن كه از ديدگاه رمزگان بارت و نشانه‌شناسي كمتر به آن توجه شده، كليله و دمنۀ نصرالله منشي است. در اين پژوهش سعي شده به روش تحليل كيفي و كمّي دو باب متأخّر از كليله و دمنه، يعني «پادشاه و برهمنان» و «شاهزاده و ياران او» انتخاب شود تا دريابيم رمزگان پنجگانه‌ بارت در آن دو چگونه بروز و نمود يافته اند، رمزگان هرمنوتيكي و ارتباط آن را با هويت پرسشگران و درونمايۀ دو باب بررسي كنيم، ارتباط رمزگان فرهنگي و شناخت نويسنده از عصر او را مورد كاوش قرار دهيم و نيز به تأثير فنون و صنايع بلاغي در توليد معنا توجه كنيم. با بررسي‌هاي صورت گرفته در اين پژوهش نتيجه مي‌گيريم هر دو باب با رمزگان معمايي آغاز مي‌شود. با رمزگان كنشي مي‌توان به شناخت كامل شخصيت‌هاي دو داستان رسيد. رمزگان معمايي با مشخص كردن هويت پرسش‌گر و نيز نوع پرسش او نشان مي‌دهد درونمايه‌ هر دو باب درباره‌ پادشاه و عناصر مؤثر بر پادشاهي است. به‌دليل تأخّرِ نگارش، رمزگان فرهنگي دو يا چندگانه اي در دو باب تعريف مي‌شود. همچنين صنايع بلاغي‌اي چون اطناب، ايهام، اضافات، تشبيه و... به ساخت رمزگان و سپس توليد معنا كمك شاياني كرده‌اند.