بررسي انتقادي رابطۀ عقل و بُعد تعهدي ايمان از منظر جان كاتينگهام با تاكيد بر ديدگاه علامۀ طباطبايي

جان كاتينگهام –فيلسوف معاصر انگليسي- ديدگاه خود در رابطۀ عقل و ساحت تعهدي ايمان را ذيل سه محور مطرح كرده است: 1. كاركرد  تعهد ديني در حيات اخلاقي انسان؛ 2. عدم منافات ميان تعهد ديني و خودمختاري انسان؛ 3. كاركرد متمايز قرينه در تعهد ديني و علم تجربي. در اثر پيش رو ديدگاه كاتنيگهام در دو محور نخست ارزيابي شده است. وي در محور اول، پشتوانۀ تعهد ديني و التزام به قوانين اخلاقي را اعتقاد به منبع خير بودن خداوند مي‌داند. در محور دوم، با استفاده از مباني اگزيستانسياليستي در رابطۀ انسان و جهان، معتقد است انسان موجودي خودساز نيست و در شرايطي قرار دارد كه خود تاثيري در تحقق آن نداشته است. در چنين شرايطي، تسليم در برابر قوانين اخلاقي، تسليم در مقابل ارادۀ بيگانه نيست، بلكه انتخابي آگاهانه براي رشد خويش است. ديدگاه وي در اين دو محور با توجه به آراء علامۀ طباطبايي قابل بررسي است. در محور نخست، تبييني عالي‌تري بر اساس مباني فلسفي علامه طباطبايي قابل طرح است. اما نسبت به محور دوم، دو نكتۀ قابل ملاحظه وجود دارد: نخست آنكه پاسخ او در اين مساله، بياني متوسط در تبيين رابطۀ خداوند و انسان است، و دوم آنكه تعهد اوليه به همان ركن ايمان مقدم بر عمل است، نه متاخر از آن.