نقد و بررسي ترجمه فارسي مقوله چندگونگي اِعراب «إن» در آيه 46 سوره ابراهيم (ع)

مقوله چندگونگي اعراب در قرآن، يكي از مهم‌ترين مقوله‌هاي تأثيرگذار بر معنا، تفسير و ترجمه كلام الهي است. يكي از مواردي كه باوجود اهميتش، پژوهشگران عرصه ترجمه، كمتر به آن توجه كرده‌اند، چندگونگي كلمه «إن» در آيه 46 سوره مباركه ابراهيم (ع) است. اين واژه به همراه چند واژه ديگر در همين آيه را مي‌توان به قرائات و اعراب‌هاي مختلفي خواند كه طبيعي است در هر قرائت و اعرابي معنا و ترجمه تفاوت خواهد كرد. پژوهش حاضر در صدد است با مطالعه انواع اعراب «إن» در اين آيه اولاً به نظر راجح از حيث سياق و همسازي معنايي در شبكه معنايي قرآن دست يازد و ثانياً مشخص كند مترجمان زبان فارسي در طول ساليان، كدام وجه اعرابي را به چه دليل انتخاب كرده‌اند.يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهند به‌طور كلي مترجمان در برخورد با اين آيه به دو دسته تقسيم مي‌شوند: دسته اول، «إن» را در معناي وصليه دانسته و «كان» را به‌صورت ماضي ترجمه كرده‌اند يا «إن» را وصليه شرطيه دانسته و معناي كان را به‌صورت التزامي انتقال داده‌اند. از همين دسته كساني هستند كه «إن» را مخففه از ثقيله و در معناي تأكيدي ترجمه كرده‌اند؛ اما دسته دوم «إن» را نافيه ترجمه كرده‌اند و معتقدند نه‌تنها خداوند در مقام بزرگ‌نمايي مكر كافران نبوده بلكه آنها را استهزاء نيز كرده است؛ اين معناي دوم با سياق قرآني سازگارتر است.