بازخواني پاسخ‌هاي ‌ابن‌عربي به مسئله شرّ با رويكرد به الهيات معاصر

شر از جمله مسائلي است كه الهي‌دانان جهان بر مبناي دغدغه‌هاي الهياتي خود به طور جدي با آن مواجه شده و به آن پاسخ داده‌اند. در اين ميان، الگوهاي الهيات‌هاي پويشي، گشوده، اعتراض، ضعف خدا، صليب، مرگ خدا، اگزيستانسي، و فمينيستي نمونه‌هايي قابل‌توجه هستند. الهي‌دان بزرگ عرفاني، ابن‌عربي، نيز به مسئله شرّ پاسخ‌هايي گفته است كه در اين مقاله قصد داريم آنها را با توجه به الگوهاي الهياتي معاصر بازسازي كنيم. برخي از مؤلفه‌هاي موجود در پاسخ‌هاي بازسازي‌شده به تفكيك نوع الهيات به طور خلاصه عبارت‌اند از سريان قدرت مطلق و عدم انحصار آن در خدا و وجود امكان‌هاي تعين‌ناپذيرِ آينده براي انسان‌ها در الهيات پويشي، عامليت انسان در جهان و تأثيرگذاري و تأثيرپذيري از پديده‌هاي آن و تبادل يگانه‌انگارانه بين خدا و انسان در الهيات گشوده، عينيت خدا با جهان و با اسباب خير و شرّ جهان كه مجوز حق اعتراض به خداست در الهيات اعتراض، اعتدال الهي در خصوص خيرات و شرور جهان و دلالت آن بر «بديع‌ترين جهان ممكن» دانستن جهان در الهيات ضعف خدا، تحول رنج عيسي از طريق شهيد بودن خود و رقيب  بودن خدا براي قوم در الهيات صليب، دلالت تعابيري نظير «عنقاء مغرب» و «غيب مطلق» بر غيبت خدا و تأكيد بر اصل شادي قلبي و باطني در الهيات مرگ خدا، قابليت‌هاي معناسازي و بازسازي رابطه با خدا در الهيات اگزيستانسي، و تأكيد بر دو جنبۀ لاهوتي و ناسوتي در انسان و كامل‌تر بودن مشاهدۀ فاعلانه-منفعلانه خدا در زن در الهيات فمينيستي.