واكاوي عناصر و كاربردهاي آيروني در سه نگاره‌ي منتخب مكتب شيراز در دوره‌ي آل اينجو

آيروني به معني طنز، استهزا و نشان دادن جنبه هاي متعارض يك متن يا اثر است كه اغلب موجب خنده مي شود. آيروني همچنين به عنوان صنعتي تصويري در روايت يا فرم يك اثر تصويري  به كار گرفته مي شود. در اين مقاله، آيروني در سه نگاره ي مكتب نگارگري شيراز و به طور خاص دوره ي آل اينجو بررسي مي شود زيرا گمان مي رود شرايط اجتماعيِ سلطه ي مغول ها موجب شده باشد هنرمندان ايراني در تصويرگري و كتاب آرايي، مفاهيمي را به طور كنايي و آيرونيك بيان كرده باشند. پس هدف تحقيق يكي معرفي اجزاي و كاربردهاي آيروني، و ديگري تحليل كيفيِ آيروني در محتوا و فرم سه نگاره از شاهنامه هاي مصور دوره آل اينجو شامل «به بند كشيده شدن ضحاك توسط فريدون»، «مرگ چهار همدل كيخسرو» و «اتهام سودابه به سياوش» مي باشد. مطالب تحقيق برآمده از داده هاي كتابخانه اي و مبتني بر روش توصيفي- تحليلي است. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد نگاره هايي بيش تر قابليت تحليل آيرونيك دارند كه در آن سوژه ي اصلي در مواجهه با شرايط عميق و مطلقي چون مرگ يا موقعيت بغرنجي كه منجر به مرگ ‌شود، قرار گرفته ‌باشند. در تمامي نگاره هاي بررسي شده، عنصر ذوقي وجود داشت و آيروني ساختاري و آيروني موقعيت در آن ها به كار گرفته شده بود.