ارزيابي صفات فيزيولوژيك و عملكرد در ارقام و لاين‌هاي اميدبخش گندم (Triticum aestivum L.) تحت شرايط شور مزرعه

به دليل گسترش خاك‏هاي شور در سال‏هاي اخير، شناسايي ژنوتيپ‏هاي اميدبخش گندم با عملكرد قابل قبول در شرايط شور از اهميت خاصي برخوردار است. پژوهش حاضر در قالب طرح بلوك‏هاي كاملاً تصادفي با سه تكرار، در شرايط خاك و آب شور منطقه زرين‏دشت استان فارس و در دو سال زراعي 98- 1397 و 99-1398 انجام شد. در اين آزمايش 15 رقم و لاين گندم شامل سيستان، نارين، برات، سارنگ، مهرگان، شوش، سحر، آينه، Ms-90-15، Ms-92-8، Ms-93-5، Ms-93-6، Ms-93-14، Ms-93-16 و S-94-12 مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه كمترين محتواي سديم برگ، نشت يوني و مالون ‏دي‏آلدهيد مربوط به ارقام مهرگان و سارنگ بود. همچنين محتواي پتاسيم برگ و محتواي نسبي آب برگ در سال اول و دوم در ارقام سيستان، مهرگان، برات، سارنگ و لاين S-94-12 نسبت به ژنوتيپ‏هاي ديگر افزايش معني‏داري نشان داد. بيشترين تعداد روز تا رسيدگي با تفاوت معني‏داري نسبت به ساير ژنوتيپ‏ها مربوط به لاين‏هاي MS-93-6 و MS-92-8 بود. از سوي ديگر، ارقام مهرگان و آينه زودرس‏ترين ژنوتيپ‏ها بودند. براساس نتايج دو ساله چهار ژنوتيپ سارنگ، مهرگان، S-94-12 و برات داراي بالاترين عملكرد، زودرسي مناسب‏تر و اجزاي عملكرد متعادل‏تر بودند. در تجزيه باي‌پلات نيز اين ژنوتيپ‌ها بالاترين مقدار عملكرد دانه و اجزاي عملكرد را داشتند. بر اساس تجزيه خوشه‏اي كه با لحاظ كردن تمامي صفات انجام شد، ژنوتيپ‌ها به سه گروه مجزا تقسيم شدند و ژنوتيپ‏هاي مهرگان، سارنگ و S-94-12 در يك گروه قرار گرفتند. اين ژنوتيپ‏ها به عنوان ژنوتيپ‏هاي متحمل به شوري براي كاشت در منطقه مورد مطالعه توصيه مي‏شوند.