تأثير محلول‌پاشي برگي تركيبات كاهنده تنش بر شاخص‌هاي فتوسنتزي و ماده خشك ارزن معمولي (Panicum miliaceum) تحت تنش روي و قارچ Piriformospora indica

آلودگي اراضي زراعي به فلزات سنگين يكي از مشكلات مهم زيست‌ محيطي است كه رشد و عملكرد گياهان را به مخاطره مي‌اندازد. به منظور بررسي امكان استفاده از پتانسيل زيستي قارچ Piriformospora indica به همراه بهره‌گيري از تركيبات بيوشيميايي كاهنده تنش اكسيداتيو در جهت كاهش اثرات منفي تنش سميت روي در گياه ارزن معمولي، آزمايشي به صورت فاكتوريل بر پايه طرح كاملاً تصادفي در سه تكرار اجرا شد. عوامل مورد بررسي شامل چهار غلظت روي (صفر، 250، 500 و 750 ميلي‌گرم در كيلوگرم خاك)، قارچ P. indica در دو سطح (تلقيح و عدم تلقيح) و محلول‌پاشي برگي سلنات سديم، نيتروپروسايد سديم (SNP) و آب (شاهد) بود. نتايج نشان داد كه شاخص سبزينگي برگ، سرعت فتوسنتز خالص، هدايت روزنه‌اي، غلظت دي‌اكسيد كربن زير روزنه‌‌اي و سرعت تعرق گياهان در معرض تنش روي به‌طور معني‌داري كمتر از شاهد بود. علاوه بر اين، طي تنش سميت روي، ماده خشك كل و ماده خشك دانه گياهان نيز كاهش يافت. تلقيح با قارچ و همچنين تيمار با سلنيوم و يا SNP سبب بهبود محتوي كلروفيل، پارامترهاي فتوسنتزي، رشد و عملكرد گياهان گرديد. بيشترين مقادير مربوط به پارامترهاي فوق در شرايط حضور قارچ و استفاده همزمان از سلنيوم و يا SNP حاصل شد. محلول‌پاشي برگي تركيبات تعديل كننده تنش با افزايش محتوي پرولين گياهان همراه بود. با توجه به اين‌كه بيشترين مقدار پارامترهاي فتوسنتزي، ماده خشك كل و ماده خشك دانه به همراه كمترين مقدار فاكتور انتقال عنصر روي در حضور قارچ و استفاده از سلنيوم و يا SNP حاصل شد، به نظر مي‌رسد بهره‌گيري از هم‌افزايي تركيبات كاهنده تنش مورد استفاده به خصوص SNP در حضور قارچ P. indica مي‌تواند در جهت كاهش اثرات منفي تنش فزوني روي و افزايش تحمل گياه ارزن مورد توجه قرار گيرد.