تأثير فنيل‌آلانين و گاما آمينوبوتريك اسيد بر شاخص‌هاي مورفوفيزيولوژيك بادرشبويه (Dracocephalum moldavica L.) تحت تنش شوري

شوري يكي از مهم ترين تنش هاي محيطي است كه باعث كاهش رشد و عملكرد گياهان زراعي مي شود. كاربرد كودهاي زيستي به ويژه اسيدهاي آمينه براي غلبه بر اين موضوع به منظور بهبود رشد و افزايش كمي و كيفي محصولات حائز اهميت است. به منظور بررسي اثر اسيدهاي آمينه بر برخي پارامترهاي مورفوفيزيولوژيك گياه دارويي بادرشبويه تحت تنش شوري، آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك هاي كاملاً تصادفي (RCBD) در سه تكرار در گلخانه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه زنجان در پاييز‌ 1401 اجرا شد. تيمارهاي آزمايش شامل سه سطح شوري (صفر، 40 و 80 ميلي مولار سديم كلريد) به عنوان فاكتور اصلي و فنيل آلانين (2 و 4 ميلي مولار)، گاما آمينوبوتريك اسيد (5 و 10 ميلي مولار) به همراه تيمار آب مقطر به عنوان فاكتورهاي فرعي اعمال شد. نتايج آزمايش نشان داد كه با افزايش شدت شوري برخي پارامترهاي مورفولوژيك و فيزيولوژيك گياه كاهش يافت اما بر محتواي آنتوسيانين گل افزوده شد. كاربرد فنيل آلانين 2 ميلي مولار وزن تر و خشك بوته را به طور قابل توجهي افزايش داد و كاربرد 4 ميلي مولار آن باعث افزايش معني دار تعداد برگ، شاخص پايداري غشاء سلولي، كلروفيل و كاروتنوئيد در سطح شوري صفر ميلي مولار و آنتوسيانين در شرايط 80 ميلي مولار سديم كلريد شد. همچنين گابا 5 و 10 ميلي مولار در شرايط بدون تنش و فنيل آلانين 2 ميلي مولار در شرايط 40 و 80 ميلي مولار شوري منجر به افزايش قطر ساقه شد. اگر چه كاربرد فنيل آلانين 4 ميلي مولار در شرايط بدون تنش بيشترين تأثير را داشت ولي گابا 10 ميلي مولار در شرايط تنش شوري نقش مؤثرتري در افزايش وزن تر و خشك بوته، كلروفيل، كاروتنوئيد و در نتيجه افزايش پايداري غشاء سلولي داشت. بنابراين استفاده از اسيدهاي آمينه فنيل آلانين 4 ميلي مولار و گابا 10 ميلي مولار جهت بهبود الگوي رشد و نموي و صفات فيزيولوژيكي گياه بادرشبويه و كاهش اثرات زيان بار تنش شوري توصيه مي شود.