ارزيابي كيفيت ترجمه قرآن كريم براساس راهبرد «جبران» ويني و داربلنه؛ موردپژوهي ترجمه مكارم شيرازي، الهي قمشه‌اي و صادقي‌تهراني از سوره يوسف

انتقال صحيح پيام به مخاطب در متون حساس ديني، ضرورت ويژه اي دارد. مقاله حاضر كوشيده است با توجه به اهميت اين امر و نيز ضرورت پرهيز ترجمه از اظهارنظرهاي شخصي، به ارزيابي ترجمه قرآن بپردازد. به عبارت ديگر هدف پژوهش، ارزيابي شيوه انتقال پيام در قرآن با نظر به پيامدهاي آن مي باشد. الگوي نظري اين پژوهش، راهبرد «جبران» است كه ويني و داربلنه از آن به عنوان راهبرد انتقال پيام يادمي كنند و تاكنون به طور مجزا در ارزيابي ترجمه ها مورد استفاده قرار نگرفته است. جبران تلاش براي انتقال پيامي است كه درك آن براي خواننده دشوار است و با بازآفريني، افت تأثير متن مبدأ را در مخاطب مقصد كاهش مي دهد. به اين معنا كه مترجم با افزودن عناصري، به جبران آن چه در جايي از متن ترجمه كاهش يافته است، مي پردازد. داده هاي پژوهش حاضر را آياتي از سوره يوسف با ترجمه مكارم، قمشه اي و صادقي شكل مي دهد. روش پژوهش نيز توصيفي-تحليلي است به اين صورت كه پس از ذكر نمونه هايي از سوره موردنظر و توصيف نوع جبران صورت گرفته در آن ها (الزامي يا اختياري)، كارآمدي استفاده از اين راهبرد و پيامدهاي اعمال آن تحليل و ارزيابي خواهدشد. در پايان پژوهش پس از بررسي نمونه ها مشخص شد كه جبران انجام شده توسط مترجمان، بيش از آن كه الزامي باشد، اختياري بوده است. در خصوص كارآمدي جبران ها بايد گفت كه بيشتر جبران هاي الزامي صورت گرفته، كارآمد بوده اما به طور تقريبي نيمي از جبران هاي اختياري كارآمدي مطلوبي نداشته است. همچنين بسامد بالاي جبران هاي اختياري، نشانگر آن است كه مترجمان در متن ترجمه تصرف داشته اند و اعمال نظر آنان خصوصاً قمشه اي، كاملاً در ترجمه مشهود است.