بررسي معادل يابي ترجمه مفعول له بر اساس نظريه آنتوان برمن؛ مطالعه موردي ترجمه 100 خطبه اول نهج البلاغه از ترجمه ناصر مكارم

نظريات مختلفي در باب ترجمه وجود دارد كه هر يك به منظور رفع آسيب هاي ترجمه، ساختاري را ارائه مي‌دهند. يكي از آن نظريات نظريه متن محور انتوان برمن است. او از نظريه پردازان مبدا گرايي است كه نظريه «گرايش هاي ريخت شكنانه» را پي ريزي كرده است. وي درجايگاه مترجم و نظريه پرداز توجه ويژه‌اي به متن مبدا دارد و معتقد است مترجم بايد ازجهت شكل و محتوا، مقيد و وفاداربه متن مبدأ باشد. او از جمله نظريه پردازان مبدا گرايي است كه با گرايش متداول بومي‌سازي و تقبيح بيگانه سازي در فرايند ترجمه به شدت مخالفت كرده است. يكي از چالشهاي ترجمه عربي به فارسي، ترجمه مفعول له و انواع آن مي‌باشد. چراكه مترجم بايد دقيقترين معادل يابي را با در نظر گرفتن غرض گوينده، داشته باشد. مفعول له، معناي عليت را درخود نهفته دارد كه معمولا مترجمان فارسي زبان نسبت به ترجمه دقيق آن دچار مشكل مي‌شوند چرا كه از سويي تصريح به معناي عليت در زبان مقصد ممكن است متن را از رواني و شيوايي خارج كند و از سوي ديگر عدم تصريح به آن نيز، به معناي عدم ترجمه صحيح مفعول له، تلقي مي‌گردد. پژوهش حاضر درصدد است به روش توصيفي_تحليلي ترجمه مفعول له در 100 خطبه اول نهج البلاغه را بر اساس ترجمه مكارم شيرازي را با تاكيد بر نظريه آنتوان برمن، مورد نقد و تحليل قرار دهد. در اين جستار از ميان دوازده مولفه ي نظريه ي گرايش هاي ريخت شكنانه، سه مولفه ي عقلايي سازي، اطناب سازي و شفاف سازي كه از مهمترين مولفه ها هستند انتخاب شده و بر ترجمه ي خطبه هاي داراي مفعول له، تطبيق داده شده است؛ تا بدين وسيله ميزان وفاداري مترجم نسبت به متن اصلي تعيين گردد. ترجمه مكارم شيرازي را مي‌توان درمجموع ترجمه‌اي مبدا گرا دانست اما دربين خطبه هايي كه ترجمه آن بررسي شد، ايشان در بسياري موارد مفعول له را به صورت دقيق ترجمه نكرده است، ضمن اين كه با بررسي بافت متن نيز مشخص مي‌گردد ايشان با توجه به نظريه برمن كه نظريه‌اي مبدا گراست، در موارد متعددي معادل يابي مناسبي نداشته است و در زمينه شفاف سازي و اطناب كلام نيز، بر اساس نظريه «برمن» سبب تحريف متن گشته است و در مواردي نيزبا تغيير ساختار متن مبدا دست به عقلايي سازي زده است كه البته برخي از اين موارد براي روانتر شدن ترجمه ضروري است اما بر اساس نظريه «برمن» از عوامل تحريف متن، به شمار مي‌آيد.