شناسايي و مقايسه عناصر فلزي موجود در چوب، پوست و برگ چنار و كاج الداريكا با استفاده از روش طيف‌سنجي جذب اتمي شعله

سابقه و هدف: سالانه مقادير زيادي گونه هاي دست كاشت سازگار با محيط نيمه‌خشك كلان‌شهر تهران كاشته مي شود. در اين ميان، گونه‌هاي دست كاشت چنار و كاج تهران علاوه بر ايجاد فضاي سبز و با نشاط شهري، مي توانند نقش زيادي در جذب عناصر فلزي و اجزاي موجود در هواي آلوده شهر تهران داشته باشند. اين تحقيق با هدف شناسايي و مقايسه عناصر فلزي موجود در چوب، پوست و برگ چنار و كاج الداريكا با استفاده از روش جذب اتمي شعله انجام شد. مواد و روش‌ها: در اين تحقيق تعداد 20 نمونه آزموني جداگانه از برگ، چوب و پوست درخت چنار و كاج الداريكا دست‌كاشت به‌صورت تصادفي از منطقه 4 شهري تهران انتخاب گرديد. طبق آزمون‌هاي استاندارد TAPPI ابتدا آرد برگ، چوب و پوست نمونه‌ها و درصد خاكستر آنها اندازه گيري شد. سپس با كمك اسيد نيتريك 65 درصد و به‌مدت يك ساعت، محلول حاوي عناصر فلزي از خاكستر جداسازي شد. در اين تحقيق از دستگاه اسپكتروفوتومتري جذب اتمي براي تعيين نوع و درصد يون‌هاي فلزي جذب شده در چوب، پوست و برگ چنار و كاج الداريكا استفاده گرديد.يافته‌هاي تحقيق: نتايج نشان داد كه بيشترين خاكستر در پوست چنار و كمترين آن در چوب چنار مشاهده شد. بيشترين ميزان جذب يون آهن در برگ چنار و كمترين آن در چوب چنار وجود داشت. ميزان جذب يون آهن در پوست كاج بيشتر از چوب و برگ آن و در برگ چنار نيز بيشتر از چوب و پوست آن است. بيشترين ميزان جذب يون پتاسيم در برگ كاج دست كاشت و كمترين آن در پوست كاج الداريكا مشاهده شد. ميزان جذب يون پتاسيم در برگ كاج بيشتر از چوب و پوست آن و در پوست چنار بيشتر از چوب و برگ آن است. همچنين جذب يون پتاسيم در چنار بيشتر از كاج الداريكا است. بيشترين ميزان جذب يون مس در برگ كاج دست كاشت و كمترين آن در چوب چنار مشاهده شد. ميزان جذب يون مس در برگ بيشتر از پوست و چوب هر دو گونه است. همچنين جذب يون مس در كاج الداريكا بيشتر از چنار بود. بيشترين ميزان جذب يون سرب در پوست كاج دست كاشت و كمترين آن در چوب چنار و چوب كاج الداريكا مشاهده شد. ميزان جذب يون سرب در پوست بيشتر از برگ هر دو گونه و در كاج الداريكا بيشتر از چنار است. بيشترين ميزان جذب يون روي در برگ چنار و كمترين آن در چوب چنار وجود داشت. ميزان جذب يون روي در پوست كاج دست كاشت بيشتر از برگ و چوب آن و در برگ چنار بيشتر از پوست و چوب آن است. بيشترين ميزان جذب يون نيكل در برگ چنار و برگ كاج و كمترين آن در چوب چنار وجود داشت. ميزان جذب يون نيكل در برگ چنار و كاج دست كاشت بيشتر از پوست و چوب آنهاست. همچنين بين دو گونه ميزان جذب يون نيكل در كاج بيشتر از چنار دست كاشت است.نتيجه‌گيري: به‌طوركلي، نتايج نشان داد كه ‌برگ و بعد پوست در هر دو گونه نقش زيادي در جذب يون هاي فلزي موجود در هوا دارد. همچنين اهميت گونه كاج در جذب عناصر فلزي مانند نيكل، روي، سرب، آهن و مس به دليل هميشه سبز بودن بيشتر از گونه چنار است. چوب كاج و چنار كمترين اهميت را در جذب عناصر سنگين داشتند. درصورتي‌كه اهميت پوست در جذب سرب بيشترين مقدار است. به‌عبارت‌ديگر، در مناطق شهري مانند تهران كه آلودگي هوا اهميت زيادي دارد، كاشت گونه كاج مؤثرتر از چنار به نظر مي رسد.