اثر نوع بستر بر عملكرد فيزيولوژيك و مورفولوژيك زعفران در سيستم كشت بدون خاك

افزايش تدريجي دما، كاهش بارش و كاهش حاصلخيزي خاك در دهه‌هاي اخير موجب كاهش شديد عملكرد كلاله زعفران شده است. با توجه به اهميت اقتصادي و اجتماعي زعفران در ايران، توسعه دانش و فناوري به‌منظور افزايش عملكرد كشت سنتي و توسعه كشت صنعتي آن بسيار ضروري است. بنابراين در اين پژوهش گلخانه‌اي، ابتدا ويژگي‌هاي فيزيكي شش نوع مخلوط مواد اوليه بستر كشت بررسي شد. سپس اثر چهار نوع آن‌ها (شامل سه پرليت با دانه‌بندي ريز، متوسط و درشت و يك مخلوط پرليت-كوكوپيت-كوكوچيپس) بر رشد و نمو زعفران در قالب طرح كاملاً تصادفي با پنج تكرار بررسي، و ويژگي‌هاي فيزيولوژيك و مورفولوژيك برگ (شدت فتوسنتز خالص لحظه‌اي، شدت فتوسنتز كل، وزن، تعداد و سطح)، بنه (وزن، تعداد و درصد بنه‌هاي درشت) و ريشه (تشكيل ريشه‌هاي رابط) زعفران ارزيابي شد. اندازه‌گيري ويژگي‌هاي فيزيكي چهار نوع بستر كشت نشان داد كه بستر مخلوط داراي مناسب‌ترين نسبت رطوبت به هوا است. گياهان كشت‌شده در اين تيمار داراي بيش‌ترين وزن برگ، شدت فتوسنتز خالص لحظه‌اي، و وزن (و درصد وزني) بنه دختري درشت بودند. در بين سه بستر پرليت خالص، پرليت با اندازه متوسط ويژگي‌هاي فيزيكي بهتري داشت و عملكرد گياهان در اين بستر در مجموع بيش‌تر از دو بستر ديگر بود. بنه‌هاي كشت‌شده در سه بستر پرليت خالص ريشه رابط توليد كردند. در مجموع يافته‌هاي اين پژوهش نشان داد كه هرچند زعفران گياهي ژئوفيت با نياز آبي كم معرفي شده است اما تأمين كافي آب و عناصر غذايي موجب بهبود معني‌دار ويژگي‌هاي فيزيولوژيك و مورفولوژيك، از جمله افزايش ذخيره عناصر غذايي در بنه‌ها مي‌شود كه براي تكثير كارآمد آن در نسل‌هاي بعدي ضروري است.