جايگاه پرونده شخصيت در فرايند عدالت كيفري اطفال و نوجوانان (مطالعه موردي شهر همدان)

سياست اصلاح و درمان و فردي سازي كيفرها تنها از رهگذار شناسايي شخصيت مرتكب و عوامل خطر و حمايتي محقق مي‌شود و پرونده شخصيت، ابزاري براي اجراي اين سياست است. اين پرونده كه شامل اطلاعات گسترده‌ فردي، خانوادگي، اجتماعي و... بزهكار مي‌شود، در مورد اطفال و نوجوانان، به دليل عدم تكامل قواي شناختي اهميتي دوچندان مي‌يابد. اين امر در ماده 286 ق.آ.د.ك مورد تأييد قرار گرفته است. با اين حال، قانون در مورد ميزان تأثير پرونده شخصيت بر رأي قاضي ساكت است و نحوه تشكيل پرونده شخصيت در ايران و فاصله بسيار آن با آزمون‌هاي استاندارد مبتني بر الگوي خطر، نياز، مسئوليت‌پذيري، اين ابهام را ايجاد مي‌كند كه چه‌بسا نارسايي قوانين، به اجراي ناقص و ديوان‌سالارانه منتهي شود. به منظور رفع اين ابهام، با روش تحليل ثانويه و تجزيه‌وتحليل كمي و كيفي داده‌ها، 43 پرونده شخصيت از پرونده‌هاي كيفري اطفال و نوجوانان در سال 1401 در شعبه كيفري 2 دادگاه اطفال و نوجوانان شهر همدان بررسي و احكام آن به‌صورت جزءبه جزء و عميق مورد مطالعه و اطلاعات لازم از پرونده شخصيت آن‌ها رونوشت برداري گرديد.يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه پرونده شخصيت براي تمامي اطفال و نوجوانان متهم به جرايم درجه 4 تا 6 در نمونه مورد بررسي تشكيل شده است؛ ولي پرسش‌هاي آن با استانداردهاي سنجش بزهكاري اطفال و نوجوانان فاصله زيادي دارد و هيچ روش دقيقي براي تعيين ميزان خطر تكرار جرم طفل يا نوجوان وجود ندارد و آراي صادره از سوي قاضي چندان متأثر از محتويات پرونده شخصيت نيستند.