بررسي ساحت ‌هاي نمادين شيعي در آرايه‌ها و كتيبه‌هاي مسجد جامع دزفول

بارزترين تجلي گاه معنويت و هويت متعالي انساني را مي توان در لايه هاي پنهان هنر قدسي، و اوج شكوفايي هنر معماري مقدس اسلامي را مي توان در ساخت مساجد شيعي يافت. با ارتقاي شيعيان در زمينه هاي مالي و سياسي و نفوذ مذهب تشيع در روح هنرمندان و معماران شيعي، ساخت مساجد با هويت و هنر معنوي به‌مثابهٔ جايگاه بروز چنين اعتقاداتي همراه شد. مسجد جلوه‌گاه هنر اسلامي است و مسجد جامع نمونهٔ اعظم آن به ‌شمار مي‌آيد. «مسجد جامع دزفول» كهن تـرين مسـجد اين شـهر است كه برخي از مورخان قدمت آن را قرن سوم هجري و برخي ديگر مصادف با ورود اسلام به ايران اعـلام كـرده‌اند. هدف اين مقاله مطالعه و بررسي كتيبه ها و نقوشي است كه جنبهٔ نمادين آنها به نحوي دربر دارندهٔ تفكرات مذهب شيعه بوده و در پي پاسخ به اين سؤال است كه مهم ترين پيام هاي نمادين شيعي بازتاب‌يافته در مسجد جامع دزفول چيست؟ اين پژوهش از حيث روش، «توصيفي ـ تحليلي» بوده كه با رويكرد «نمادشناسي» به انجام رسيده است. جمع آوري اطلاعات به شيوهٔ ميداني و كتابخانه اي صورت‌پذيرفته و تجزيه و تحليل يافته ها كيفي است. بنا بر يافته‌هاي تحقيق، نقوش نمادين و كتيبه هاي موجود در مسجد جامع دزفول شامل انواع شمسه، ستاره و تركيب بندي تزيينات نيز از نمادپردازي عددي شيعه بهره گرفته است. از مهم ترين پيام هاي نمادين قابل مشاهده در كتيبه هاي اين مسجد، بيان فضيلت، جانشيني، امامت و ويژگي هاي برتر حضرت علي (ع) با هنر شيعي است.