تأمّلي در الگوهاي سازماندهي دادگاه‌هاي اداري در نظام قضايي

اهميّت و تمايز دادرسي اداري نسبت به ساير انواع دادرسي علاوه بر ابعاد تخصّصي موضوع دعاوي اداري، به دليل بعد سياسي دعاوي ياد شده نيز هست. ديوان عدالت اداري براساس نظر برخي نويسندگان با اقتباس از الگوي دادرسي اداري فرانسه ايجاد شده است. البته تفاوت هاي قابل توجّهي ميان الگوي دادرسي اداري در ايران و فرانسه وجود دارد. مسأله اصلي اين مقاله آن است كه علل ايجاد ساختار مستقلّ از دادگاه هاي دادگستري براي رسيدگي به دعاوي اداري، تا چه حدودي در ايران وجود دارد؟ آيا براي تأمين اقتضائات دعاوي اداري، ايجاد ساختار مستقلّي براي رسيدگي به دعاوي مزبور ضروري است؟ مقاله پيش رو با بررسي الگوهاي ساختاري دادرسي اداري در كشورهاي منتخب اروپايي (به ويژه فرانسه، انگليس و آلمان)، امريكايي (مشخصاً ايالات متحده امريكا) و اسلامي بر مبناي جمعيّت (عربستان، مصر، تركيه، الجزاير، پاكستان و يمن) و در انتها با تمركز بر نظام حقوقي ايران، سعي در پاسخگويي به پرسش هاي فوق دارد. براساس يافته هاي اين پژوهش، ايجاد ساختار مستقلّي براي دادرسي اداري عمدتاً مبتني بر علل سياسي است تا دلايل عقلي. به نظر مي رسد علل و ملاحظات سياسي موجد تشكيل ساختار مستقلّ براي دادرسي اداري تا حدود قابل توجهي در ايران وجود نداشته و امكان رسيدگي به دعاوي اداري در ساختار قضايي واحد براساس الگوي آلماني دادرسي اداري وجود دارد.