ارزيابي تأثير تيمارهاي شيميايي و فيزيكي بر خصوصيات جوانه زني و كنترل پوسيدگي بذر پنبه در شرايط آزمايشگاهي

سابقه و هدف: پنبه گياه مهم و اقتصادي در صنعت نساجي، توليد روغن، فراورده‌هاي خوراكي و كاغذسازي مي‌باشد. با توجه به درصد بالاي پوسيدگي بذر پنبه و خسارت بالاي آن، بررسي تأثير روش‌هاي مختلف در جهت كنترل عامل پوسيدگي ضروري به نظر مي‌رسد. بدين منظور در اين مطالعه، اثر چندين تيمار شيميايي و فيزيكي در كنترل پوسيدگي بذر مورد بررسي قرار گرفت. همچنين، اثر تيمارها بر خصوصيات جوانه‌زني بذر هم ارزيابي گرديد. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه، شناسايي قارچ‌ عامل پوسيدگي بذر بر اساس ويژگي‌هاي ريخت‌شناختي ماكروسكوپي و ميكروسكوپي جدايه‌هاي كشت‌شده در محيط كشت عصاره مالت-آگار (MEA) انجام شد. بدين منظور، تشتك‌هاي پتري حاوي قارچ به مدت ۷ روز در دماي ۲۵ درجه سلسيوس نگهداري و سپس مورد بررسي قرار گرفتند. اثر تيمارهاي شيميايي (ﻫﻴﭙﻮﻛﻠﺮﻳـﺖ ﺳـﺪﻳﻢ يك و پنج درصد در پنج دقيقه و قارچكش كاربندازيم دو و چهار در هزار به مدت دو دقيقه) و فيزيكي امواج فراصوت با شدت 28 كيلو هرتز در مدت زمان 40 و 60 دقيقه بر خصوصيات جوانه‌زني و كنترل پوسيدگي بذر رقم پرتو پنبه كرك‌زدايي شده مورد بررسي قرار گرفت. در اين آزمايش، درصد پوسيدگي بذر، درصد جوانه‌زني، ميانگين زمان جوانه‌زني و ضريب سرعت جوانه‌زني اندازه‌گيري شدند. يافته‌ها: در اين مطالعه، شناسايي قارچ‌ عامل پوسيدگي بذر با بررسي ويژگي‌هاي ماكروسكوپي و ميكروسكوپي انجام شد. در نهايت، قارچ Aspergillus niger از بذور پوسيده جداسازي گرديد. آلودگي قارچي در تيمار شاهد با ميانگين 7/86 درصد بالاترين ميزان پوسيدگي بذر را نشان داد. از طرف ديگر، در تيمارهاي امواج فراصوت در مدت زمان 60 دقيقه، ﻫﻴﭙﻮﻛﻠﺮﻳـﺖ ﺳـﺪﻳﻢ يك و پنج درصد در پنج دقيقه و قارچكش كاربندازيم چهار در هزار به مدت دو دقيقه، پوسيدگي بذر ظاهر نشد. همچنين، تيمارهاي شيميايي و فيزيكي روي برخي از خصوصيات جوانه‌زني تأثير منفي نشان دادند. نتيجه گيري: با توجه به اهميت بذر و سلامت آن در كشاورزي و اثر آن روي كيفيت و عملكرد گياه، بررسي استفاده از تيمار امواج فراصوت در مدت زمان كوتاه‌تر مي‌تواند به عنوان روشي اقتصادي و دوستدار محيط زيست در جهت كنترل پوسيدگي بذر در پنبه مورد استفاده قرار گيرد.