تحليل تمدني و صورت‌بندي مسئله «نظم» در جهان اسلام

جهان اسلام در دو قرن اخير همنشين «آشوب» بوده است. ناامني، بي‌نظمي و بحران مداوم اصلي‌‎ترين نشانگان آشوب در جهان اسلام است. تمركز پژوهش حاضر بر مقوله نظم در جهان اسلام است (مسئله). پژوهش حاضر به اين پرسش مي‌‎پردازد كه اگر نظم در گستره يك منطقه‎ جغرافيايي مشخصي- نظير غرب آسيا و يا يك گستره وسيع‌‎تر نظير جهان اسلام- را با استفاده از سطح تحليل تمدن مورد ارزيابي قرار دهيم، چه صورت‏‌بندي از مقوله «نظم» ارائه مي‌‎دهد؟ (سؤال) به نظر مي‌رسد سطح تحليل تمدني در سياست بين‌‎الملل در تقسيم مناطق جهان، طرح جديدي ارائه مي‌دهد و آن را از دوگانه سطح تحليل جهاني و سطح تحليل منطقه‌‎اي عبور مي‌دهد (فرضيه). از اين‌رو پويش‌هاي درون نظام بين‌الملل را بر اساس ارائه صورت‌‎بندي جديدي از نظم، قواعد شكل‌گيري آن و منابع مؤثر در تشكيل آن تبيين مي‌كند. در اين پژوهش بر اساس روش تحقيق بنيادي و سطح تحليل تمدني (روش)، نظم در جهان اسلام را با توجه به ظهور اشكال مختلف تمدن‌هاي اسلامي (و يا جريان‌هاي تمدني) در درون جهان اسلام تحليل كرده و پويش‌هاي رفتاري (همگرا/ واگرا) را بر اساس تقسيم‌بندي هايراراشيك تمدني در جهان اسلام تبيين مي‌كند (يافته‌ها).