حق آزادي بيان در شرايط بحران در ترازوي مباني فقهي و قانون اساسي

يكي از موضوعات مهمي كه در حدود دو دهه اخير توجه محافل علمي، سياسي و قضايي را به خود جلب كرده است، حضور فعال و نقش آفريني اشخاص مشهور و چهره هاي با نفوذ هنري، ورزشي، سياسي و علمي در شبكه هاي اجتماعي و رسانه ها و تأثيرگذاري بر افكار عمومي و هدايت اعتراضات اجتماعي است. با توجه به اينكه اظهارنظر هاي آزادانه اشخاص مؤثر و مشهور هم مي‌ تواند بحران‌هاي اجتماعي را مهار كند و هم نقش بي‌ بديلي در ايجاد بحران هاي اجتماعي و يا تشديد وضعيت بحراني جامعه و هدايت آن به سمت اغتشاش و آشوب و بي‌ نظمي دارد، از نقطه نظر سياست كيفري، ارزيابي رويكردهاي علمي و حقوقي درباره نقش آفريني اشخاص با تكيه بر حق آزادي بيان و با استفاده از شهرت و نفوذ در ميان مردم مسأله مهمي است كه نتايج حاصل از آن حسب مورد مي تواند در تصميم سازي و به خصوص سياست‌ گذاري‌ هاي كيفري درباره عوامل يادشده راهگشا باشد. اين مقاله با اتخاذ روش توصيفي- تحليلي به بررسي اين مسأله پرداخته و يافته هاي آن بدين شرح است كه اگرچه اصل بر آزادي بيان است و در حقانيت آن ترديدي نيست، اما اين حق، حقي مقيد و مشروط است و اعمال آن در شرايطي كه با اخلال به مباني اسلام و نظم عمومي موجب تشديد بحران هاي اجتماعي شود، نه بر اساس مباني فقهي حكومت اسلامي نظير امر به معروف و نهي از منكر و نه با تكيه بر اصول قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ناظر به حقوق ملت، قابل توجيه نيست.