ساخت دستوري اضافه (وابسته‌هاي پسين/ گروه‌هاي اسمي) در مثنوي مولانا

دستورداني در فهم و تفسير متون نقش برجسته‌اي دارد. هدف اين مقاله، شناخت «اضافه» در مثنوي و تحليل آن از منظر دستور تاريخي است تا سبك‌وسياق مولانا و وجه تمايز كاربرد آن در مثنوي از آثار ديگر مشخص شود. روش پژوهش توصيفي-تحليلي از نوع مطالعۀ موردي است. جامعۀ هدف شش دفتر مثنوي است و داده ‌ها به روش كتابخانه‌ اي گردآوري شده است. در تجزيه و تحليل يافته ‌ها، كاربرد اضافه و نقش‌ نماي آن و شكل ‌هاي اضافه در جمله‌هاي مثنوي معين شده، ارتباط‌ هاي گوناگون مضاف و مضاف‌اليه با واژگان و تركيبات خاص، نشاندار و دلخواه مولانا روشن شده، و درنهايت، چگونگي فك و وصل اضافه و الگوهاي گروه اسمي تعيين شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه بخش بزرگي از گيرايي و جذابيت مثنوي به‌دليل الگوهاي زباني مورد استفاده مولانا است كه زادۀ وزن و آهنگ مثنوي نيست، بلكه بايد آن را در مطالعات دقيق و «جزئي‌نگرانۀ» ساخت دستوري و الگوهاي صرفي و نحوي آن جست‌و‌جو كرد.