علل شيوع، راه‌هاي پيشگيري و درمان مالاريا و طاعون در ايران بر اساس گزارش سياحان اروپايي

زمينه و هدف: مالاريا و طاعون از مهم‌ترين امراضي بودند كه پس از بروز بر اساس شرايط و ويژگي‌هاي محيطي گسترش پيدا مي‌كردند. هدف از اين پژوهش، بررسي علل و زمينه‌هاي شيوع، راه‌هاي پيشگيري و نحوه درمان اين دو بيماري مهلك در ايران (1344-1304 ش.) بر اساس گزارش سياحان اروپايي است.روش: اين پژوهش به روش توصيفي ـ تحليلي و با مراجعه به متون و منابع كتابخانه‌اي و نسخه‌هاي تاريخي نگاشته شده است. ملاحظات اخلاقي: در مراجعه به اسناد و منابع اصول امانتداري، صداقت و استنباط از داده‌هاي تاريخي رعايت شده است.يافته‌ها: بيماري‌هاي مسري مالاريا و طاعون از بسترهايي مانند نبود امكانات بهداشتي و سلامت فردي و محيطي بروز و شيوع پيدا مي‌كرد، اما بايد به نقش نگرش‌هاي فردي و گروهي لايه‌هاي مختلف اجتماع در علل بروز بيماري و شيوه‌هاي درمان آن‌ها نيز توجه كرد. رسوخ باورهاي عاميانه در ميان بخش زيادي از طبقات جامعه، عدم تمايل و اعتماد به روش‌هاي درماني نوين ـ با ورود طب مدرن به ايران ـ تأثير فراوان در انتشار امراض واگير و مرگ و مير افراد داشت. نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش نشان مي‌دهد به دنبال به ‌كارگيري شيوه‌هاي نوين درماني، تلفات بيماري‌هاي مسري مالاريا و طاعون از اواخر دوران قاجار و در عصر پهلوي ـ به ويژه پهلوي دوم ـ كاهش يافت. نبود و ضعف امكانات و تجهيزات بهداشتي و درماني، شرايط اقليمي ـ محيطي و ارتباطات اجتماعي و نيز پايبندي به طب سنتي و نگرش منفي به شيوه‌هاي درماني مدرن، موجب بروز و گسترش امراض واگير مالاريا و طاعون در ايران بود.