تحليل سبكي ـ گفتمانيِ رمان اوسنۀ بابا سبحان از محمود دولت‌آبادي بر مبناي نظريۀ لسلي جفريز (رويكرد سبك‌شناسي انتقادي)

پژوهش حاضر در چارچوب نظريۀ لسلي جفريز و بر مبناي مؤلفه‏هاي سبك‏شناسي انتقادي، رمان اوسنۀ بابا سبحان را مورد بررسي و تحليل سبكي ـ گفتماني قرار داده است. در رابطه با اين امر، تلاش شد تا به پرسش‏هاي ذيل پاسخ داده شود: 1. ايدئولوژي‏هاي نويسنده چگونه در نحوۀ انتخاب و آرايش عناصر زباني رمان كه از آن به سبك تعبير مي‏شود، بازنمايي شده‏اند؟ 2. كشف ايدئولوژي‏ها و عقايد نهفته در سبك رمان با استفاده از چه ابزارهاي گفتماني امكان‏پذير شده است؟ در پيوند با اين پرسش‏ها، هدف اصلي مقاله، آشكار كردن مقاصد پنهان گفته‏هاي نويسنده است. بدين منظور واژگان و ساختار جمله‏هاي رمان كه زمينۀ ورود به فضاي گفتماني و شناختي سبك را فراهم مي‏كنند، بررسي و تحليل شده‏اند. نگارندگان در اين جستار با رويكرد توصيفي ـ تحليلي، پس از استخراج و دسته‏بندي آراي لسلي جفريز در كتاب سبك‏شناسي انتقادي (2010)، رمان مورد مطالعه را براساس مؤلفه‏هاي مطرح در كتاب مزبور، مورد تتبع قرار داده‏‏اند. يافته‏هاي پژوهش نشان مي‏دهد كه راهبردهاي «منفي‏سازي» و «اطلاعات و نظرات مهم»  بيشترين بسامد، و «نام بردن»، «ترادف» و «معاني ضمني و حقايق مسلّم» كم‌ترين بسامد را در اين گفتمان به خود اختصاص داده‏اند. تحليل اين يافته‏ها حاكي از آن است كه نويسنده در گفتمان خود، با توجه به شرايط جامعه و نظام ارباب و رعيتي در ايران، وضعيت اجتماعي ـ اقتصادي روستانشينان و واقعيت‏هاي زندگي آنان را با رويكردي انتقادي به تصوير كشيده است. وي ضمنا انتقادهايي را نيز متوجه صاحبان قدرت در ايرانِ سال‏هاي پيش از اصلاحات ارضي كرده است.