واكاوي و تحليل مصداقي فتنه ناظر به وضعيت اجتماعي از ديدگاه اميرالمومنين علي(ع)

به دليل پيشگويي و هشدارهاي نقل‌شده از رسول خدا(ص)، برخي از صحابه در مصداق‌يابي روايات مربوط به «فتن» كوشش كردند. پرسش اينجاست كه علي‌بن أبي‌طالب(ع) چگونه آن فتنه‌هاي هشدار داده‌شده را به جامعه معرفي و مصداق‌نمايي كرد؟ نگارندگان اين نوشتار با رويكرد توصيفي-تحليلي نشان داده‌اند كه علي‌بن أبي‌طالب(ع) افزون بر بيان ماهيت و چيستي فتنه، به معرفي مصداق‌هاي دقيق و تشريح آن پرداخته است. او علاوه بر ماجراي سقيفه، به فتنۀ كشته شدن عثمان و پيامدهاي اين «فتنۀ كبري» نيز پرداخت. همچنين جنگ جمل را «داهيه كبري» (مصيبت بزرگ) و يكي از مصاديق فتنه «دهيماء» دانسته است. علي(ع) روي كار آمدن بني‌اميه را نيز مصداق فتنه «عمياء مظلمه» (فتنۀ كور و تاريكي‌آور) دانسته و از آن به عنوان ترسناك‌ترين فتنه ياد كرده است. او در خطبه‌اي ديگر پيامدهاي فرمانروايي عباسيان در بلندمدت و نتايج ديگر فتنه‌ها را برشمرده است.