رويكرد سياسي، اجتماعي به روايات خرافي و تحريفات در ادبيات آييني و عاشورايي عصر قاجار(مطالعۀ موردي: منظومه هاي زبده الاسرار صفي عليشاه، گنجينه الاسرار عمان ساماني و آتشكده نيّر تبريزي)

زمينه و هدف: آميخته شدن بسياري از روايتهاي خرافي، داستاني، ذوقي و احساسي در روايات تاريخي و غيرقابل تحريف عاشورا و كربلا، سبب شده است كه بويژه در دوران قاجار بدليل سياستهاي حكومت، مطالب خرافي و مجعول بسياري در متون آييني ـ ادبي كه به اين واقعه پرداخته اند، وارد شود. هدف اصلي اين جستار تحليل و بررسي اين باورهاي خرافي و تحليل سياسي ـ اجتماعي آن در ادبيّات آييني ـ عاشورايي عصر قاجار مي‌باشد. روش پژوهش: شيوۀ پژوهش در اين مقاله بروش توصيفي ـ تحليلي برمبناي مطالعات كتابخانه اي و سندكاوي است. جامعۀ آماري پژوهش شامل سه اثر برجستۀ آييني ـ عاشورايي از ادبيات منظوم دورۀ قاجار يعني گنجينه الاسرار عمان ساماني، زبده الاسرار صفي عليشا و آتشكدۀ نيّر تبريزي ميباشد. يافته هاي پژوهش: يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه خرافات، روايات جعلي، رويكردهاي عاطفي، احساسي و هيجاني بنا بضرورت شرايط جامعه ايران در زمان حكومت قاجار در ادبيّات آييني اين دوران بسيار رواج دارد. نتايج پژوهش: آسيبهاي روايي در ذكر واقعۀ تاريخي كربلا از جمله توجّه عاطفي به وداع امام با خانواده، اندوه و حزن و بيتابي اهل بيت امام حسين (ع) داستانهاي جعلي مانند عروسي حضرت قاسم در بحبوحۀ نبرد، تأويلهاي عرفاني نادرست و شبه ناك از اين واقعه در هر سه اثر مورد بررسي بوضوح ديده ميشود.