طراحي يك مدل اندازه‏‌گيري براي سنجش سرمايه اجتماعي

اهداف: سرمايه اجتماعي، مجموعه هنجارها و شبكه‏‌هايي است كه امكان مشاركت مردم در اقدامات جمعي را به منظور كسب سود متقابل فراهم مي‏كند و مناسبات اجتماعي بين مردم يك جامعه را شكل مي‏دهد. در بررسي پژوهش‏هاي پيشين مشخص شد كه سرمايه اجتماعي با ابعادي از جمله، اعتماد، انسجام و روابط اجتماعي در ارتباط با متغيرهاي ديگر بررسي شده و نحوه سنجش متغيرها به صورت مشخص بيان نشده است. هدف اصلي پژوهش حاضر آن است كه يك مدل اندازه‌‏گيري براي متغير سرمايه اجتماعي طراحي نمايد. بدين منظور و براي برخورداري از شمول و جامعيت مفهومي، چهار وجه عينيت، ذهنيت، عامليت، ساختار، در دو محور عيني- ذهني و ساختار- عامليت، براي اين مفهوم در نظر گرفته شد. در نهايت با مبنا قرار دادن تئوري ناهاپيت و گوشال، سرمايه اجتماعي بر اساس وجوه چهارگانه مذكور، در سه بعد ساختاري، هنجاري و شناختي عملياتي گرديد. روش مطالعه: پرسش‌نامه‌‏اي محقق‌ساخته در 3 بعد ساختاري، شناختي و هنجاري طراحي شد. با توجه به اينكه در شهر كرمانشاه وجود محورهاي عبوري در بخش‎هايي از شهر علاوه بر تغييرات كالبدي، گسست اجتماعي را نيز در پي داشته است پس از تعيين اعتبار و پايايي سرمايه اجتماعي، با روش پيمايش، نمونه‌‏اي مشتمل بر 384 نفر از شهروندان شهر كرمانشاه انتخاب و با روش نمونه‏‌گيري، خوشه‌‏اي چند مرحله‌‏اي، پرسش‌نامه تكميل گرديد. يافته‏‌ها: داده‏‌هاي گردآوري شده، به منظور رسم يك مدل اندازه‏‌گيري و تحليل عاملي تأييدي آن، با نرم‌افزار اِموس مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در نهايت مدلي مشتمل بر سه بعد و 63 گويه طراحي و اعتبار و پايايي نهايي آن بر اساس شاخص‌‏هاي مقتضي، بررسي و تأييد گرديد. نتيجه‏‌گيري: اين تحقيق يك مدل معتبر براي سنجش و اندازه‏‌گيري سازه سرمايه اجتماعي فراهم ساخته است كه مي‌‏تواند در پژوهش‏هاي آتي به كار گرفته شود.