بررسي تطبيقي تمثيل در قطعات ابن‌يمين فريومدي و غزل تمثيل‌هاي آرش آذرپيك

تمثيل شيوه‌ بيان شعر قطعه و از جمله آرايه‌هاي ادبي است كه در فن بلاغت اهميت و جايگاه خاصي دارد. اين الگوي روايتي يك استراتژي خاص براي بيان هدفي ثانوي است كه در بردارنده‌ آموزه و نظريه است. قالب قطعه به دو دليل محرز نتوانست پا به پاي غزل به‌عنوان يك قالب ماندگار در ادوار شعر پارسي خودنمايي و خود افزايي كند. يكي كم داشتن يك قافيه در مطلع، نسبت به غزل كه نگذاشت آن تعادل وحدت وجودي خنياگرانه‌ غزل را به صورت جامع داشته باشد و ديگري فضاي خشك پيام رسانانگي و تعليمي در قطعه بود كه نتوانست آن پذيرش را در جان و روان ايرانيان به‌دست بياورد. در اين مقاله به بررسي آماري تمايزها و شباهت‌هاي تمثيل در چهار شاخه‌ پارابل، فابل، آنيميسم و تمثيل زباني در قطعات بزرگترين قطعه‌سراي تاريخ ادبيات ايران ابن‌يمين فريومدي و پايه‌گذار سبك غزل تمثيل آرش آذرپيك پرداخته شده است. هدف اين پژوهش كه به روش توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع كتاب‌خانه‌اي تدوين شده ارائه‌ يك دسته‌بندي شفاف و جامع از انواع تمثيل و معرفي دستامد تمثيل زباني است كه براي نخستين‌بار به عنوان يك آرايه‌ مستقل ادبي در غزل تمثيل معرفي شده با ذكر ريشه‌هاي سبكي و مثال‌هاي متعين در اين زمينه.