ارزش‌هاي مكان تاريخي در نگرش فرد دلبسته به مكان؛ نمونه موردي: مسجد فرط يزد

حفاظت مكان‌هاي تاريخي مستلزم شناخت ارزش‌هاي آن‌ها به‌عنوان بخش اصلي انگيزه اين تعهد مي‌باشد. در حال حاضر، اين انگيزه و تعهد، كارشناسانه و از پيش‌تعيين‌شده پنداشته شده است و تعهد در آن، از نوع روان‌شناختي وابستگي به مكان است. اين نوع تعهد بدون دخالت تجربي انسان بر اساس ارزش‌هاي قراردادي مكان‌محور شكل مي‌گيرد. از سوي ديگر، تعهد از نوع روان‌شناختي دلبستگي به مكان است كه از مسير عاطفي و تجربه همزمان فرد، او را متعهد به حفاظت مكان تاريخي مي‌كند. بر اين اساس، مقاله با رويكرد كيفي، راهبرد نمونه‌موردي، روش تحليل محتواي كيفي هدايت‌شده و شيوه مصاحبه نيمه ساختاريافته از نمونه هدفمند افراد دلبسته به مسجد فرط يزد، درصدد توصيف ارزشمندي يك مكان تاريخي از نگرش افراد دلبسته به مكان تاريخي، به‌عنوان انگيزه تعهد آن‌ها نسبت به حفاظت يك مكان تاريخي‌ و تبيين تفاوت آن با نگرش افراد وابسته به مكان مي‌باشد. انتخاب مصاحبه‌شوندگان از طريق نمونه‌گيري هدفمند متوالي و با روش «نمونه‌گيري نظري» صورت گرفته است.يافته‌ها تفاوت‌هاي اساسي را بين ارزش‌هاي مكان تاريخي در نگرش فرد وابسته و دلبسته از لحاظ فرايند ارزش‌گذاري و تشخيص و نوع و اولويت ارزش‌ها نشان مي‌دهد. منشأ اصلي اين تفاوت‌ها در اصل، به‌صفر رسيدن زمان در نگرش فرد وابسته و در مقابل، حضور زمان در شكل تجربه همزمان فرد دلبسته و ار‌زش‌گذاري مكان تاريخي در نگرش او است. به‌گونه‌اي كه فرد وابسته، ارزشمندي مكان تاريخي را مبتني بر ارزش‌هاي مكان‌محور و نيازمحور به‌صورت قراردادي و با اولويت ارزش روز تعريف مي‌كند؛ در صورتي كه فرد دلبسته ارزشمندي مكان تاريخي را در تجربه همزمان خود و مبتني بر عواطف انسان و تعاملات او با انسان‌هاي ديگر و مكان تعريف مي‌كند و اولويت را به تعاملات اجتماعي و گره‌هاي عاطفي مي‌دهد.