نسبت سلوك و شهود در عرفانِ ابن‌عربي

در نسبت ميان سلوك و شهود، دو جهتِ كلّي نقش ايفا مي‌كند‌: ۱) سلوك صحيح سببِ شهودِ صادق و اتصال به منبع شهود الهي‌ست 2) كيفيتِ شهود نيز متأثر از چگونگيِ سلوك است. اين دو سويه اصلي در نظريه تناسب سلوك و شهود گرچه مدّعيِ توضيح تمامِ دلايلِ صدق شهود يا نشان‌دهنده چراييِ همه ويژگي‌هاي شهودي نيست، امّا به‌ميزاني كه تبيين شده در مواردي مشخّص مي‌توان تناسبِ روشني ميان ويژگي‌هاي سلوكي و شهودي برقرار كرد كه در عرفانِ ابن‌عربي در مواردِ متعدّدي نشان داده شده است. تناسبِ سلوكِ مدرسي و شهودِ تفصيلي و معرفت‌محور، سلوكِ رازوَرز و معطوف به علمِ حروف و اعداد و شهودِ جهانِ مبتني‌بر اعداد و حروف، سلوك اسباب‌محور و جهانِ مبتني‌بر نظامِ اسمائي، مقاماتِ هستي‌شناسانه در سلوك و هستي‌شناسيِ درجاتي و تفصيلي و درنهايت برجستگيِ علم در صفات انسان كامل نيز با سلوك معرفت‌محور ابن‌عربي متناسب است و درواقع معرفت ‌شهودي را متناسب با سلوكِ انسان در نمونه مورد پژوهش به تصوير مي‌كشد.