تحليلي بر تصاوير خشن در مواجهه با لطافت مفاهيم در ديوان حافظ

در دوران مدرن به هر رفتار و اقدام آگاهانه‌‌اي بر ضدّ حقوق، باورها، آزادي، اعتبار و آبروي افراد به هر وسيله‌ ممكن كه به اضطراب، رنج و هراس ديگران بينجامد، خشونت اطلاق مي‌‌شود و همين نگاه، مي‌‌تواند به ابزاري براي بازخواني و تفسير روابط افراد در گذشته بدل شود. از آنجا كه تقسيم كلان خشونت به دو ساحت كلامي و غيركلامي است، اين پژوهش بر آن است تا با پيش‌‌رو قرار دادن تعاريف جديد، بر خوانش تازه‌‌اي از اين‌گونه روابط در شعر حافظ متمركز شود و با روش توصيفي- تحليلي، نشانه‌‌ها و دلالت‌‌هاي خشونت كلامي و بالتبع آن خشونت تصوير كه در ساختار تحليل‌‌هاي بلاغي جاي مي‌‌گيرد، مورد بررسي و تحليل قرار دهد. با توجه به اين امر، نتايج اين پژوهش دلالت مي‌‌كند كه تسلط گفتمان خشونت تصوير در شعر حافظ با فراواني نشانه‌‌هاي خشونت مستقيم و غيرمستقيم، بر دو ساحت گفتمان عاشقانه و گفتمان ديني-عرفاني متمركز خواهد بود كه در حوزه‌‌هايي چون تصوير كنش‌‌ها و واكنش‌‌ها در مواجهه با معشوق، توصيف معشوق، نقد ايدئولوژي‌‌هاي حاكم بر زمانه، توصيف ضد قهرمان (رقيب) و مخالف و موقعيت طنز و هجو ادبي نسبت دارد. خشونت كلامي در مبحث عشق در قياس با خشونت در انتقاد اجتماعي از بسامد بالاتري برخوردار است كه به شاخص‌‌هايي چون سنّت ادبي خراساني و عناصر سياسي- تاريخي و غلبه‌ عنصر تقابل و پارادوكس به عنوان وجه مميزه حافظ نسبت به ديگران در حوزه‌ تصوير آفريني باز خواهد گشت.