بازنمايي سويه‌هاي تئوري صدق ابن‌ طباطبا، در دو بافتار معرفت‌شناسي و زيبايي‌شناسي؛ با تكيه بر كتاب عيار الشعر

مقالۀ حاضر بر آن است تا با تكيه بر روش توصيفي - تحليلي و به‌منظور ارائۀ نوشتاري جامع در منظومۀ انديشۀ فلسفي و ادبي ابن‌ طباطبا، سويه‌هاي تئوري صدق را در مهم‌ترين اثر دوران‌ساز او، يعني كتاب عيار الشعر ، در دو بافتار معرفت‌شناختي و زيبايي‌شناختي، بازنمايي و تحليل كند؛ بنابراين، ابتدا به‌جهت روشن شدن جغرافياي موضوع، مباني نظري معرفت‌شناسي، تئوري‌ها و رويكردهاي صدق را بازانديشي مي‌كند؛ سپس سويه‌هاي هنري، اخلاقي، تاريخي و تصويري صدق را در منظومۀ معرفتي ابن طباطبا، با عنايت به تفكيك دو بافتار معرفت‌شناسي و زيبايي‌شناسي مورد تحليل و واكاوي قرار مي‌دهد. رهاورد پاياني اين جستار بيانگر اين است كه از نظرگاه معرفت‌شناختي؛ نظريۀ شناخت ابن طباطبا، با نظريۀ كلاسيك حوزۀ معرفت‌شناسي؛ يعني تئوري مطابقت صدق همسويي و همگرايي دارد؛ ازاين‌رو، موجّه، معرفت‌بخش و واقع‌نما است و صلاحيت داوري گزاره‌ها را نيز دارا است؛ اما ازآنجايي‌كه اثر هنري فربه‌تر از آن است كه تنها در ترازوي سنجش صدق و كذب‌پذير معرفت‌شناختي بگنجد؛ بلكه سنجۀ زيبايي‌شناختي نيز بايد آن را محك زند؛ نظريه شناخت ابن طباطبا از نظرگاه زيبايي‌شناختي نمي‌تواند چندان معرفت‌بخش، واقع‌نما و داراي عينيت باشد؛ در نتيجه صلاحيت داوري گزاره‌هاي ادبي را كه ذاتاً منطق‌گريز و آشنازدا است، نيز ندارد.