تحليل تطبيقي كاركرد اسطوره در آثار نمايشي ژان كوكتو و غلامحسين ساعدي بر مبناي آراء ژيلبر دوران

اين مقاله با نقد ساختارگرايانه ژيلبر دوران تحت عنوان اسطوره سنجي به كاركرد اسطوره در متن نمايشي مي پردازد. هدف اين است طي سه مرحله نماد سنجي، روان سنجي و در نهايت مطالعه ي اسطوره اي اثر، علاوه بر شناخت اسطوره هاي شخصي، به خوانش متن مبتني بر زندگي نامه مؤلف دست يابد و به اين پرسش پاسخ دهد كه: كاركرد اسطوره ها در شكل گيري آثار نمايشي ژان كوكتو و غلامحسين ساعدي چگونه بوده است؟ اين تحقيق مبتني بر مفروضاتي است. اين نويسندگان نگاه ويژه اي به اساطير فرهنگ خود داشته اند و در آثار خود، خاصه دو اثر انتخابي اين پژوهش، به اقتباسي نيمه وفادارانه نسبت به اين اسطوره ها دست زده اند. كوكتو با بازخواني اسطوره ي اوديپ در نمايشنامه ها، به دنبال نشان دادن انسان معاصر در برابر دستگاه سياسي و قضا و قدر يا همان سرنوشت وساعدي بدنبال بازآفريني داستان اسطورهاي ضحاك بوده اند. يافته هاي پژوهش مبين اين است كه اسطوره ي اوديپ، كه ژان كوكتو به دنبال نشان دادن خلع سلاح انسان در مقابل سرنوشت خويش آن را انتخاب كرده است، مانند اسطورهي شخصي او نمود مي يابد و از طرفي اسطوره ي جمشيد كه به عنوان اسطوره ي روشنگر در داستان ضحاك تجلي مي يابد مي تواند به مثابه ي اسطوره ي شخصي غلامحسين ساعدي در نظر گرفته شود. در نهايت نيز با مطالعه ي تطبيقي اين دو هنرمند، به نقاط مشترك مانند بهره گيري از درام به منظور روشنگري، نگاه هجوآميز به اسطوره، استفاده از ادبيات فانتزي و توجه به مضمون مرگ رسيده است.