تحليل ساختار حس‌آميزي در غزليات شمس

نظام دلالت در متن مغلوب، باز و قلمروي معنايي آن گشوده است. شاعر يا نويسنده، متأثر از بافت زباني در اين متون، به ادراكاتي تازه و كشف ارتباط‎هايي جديد دست مي‎يابد كه در پي انتقال از يك سطح به سطح ديگر، گاه اخلالي در سطوح انتزاع جديد رخ مي‎دهد. ريزش، پاشيدگي معاني (از اصطلاحات ژاك دريدا)، چندبعدي‌شدن كلام و... مهم‎ترين خصلت‎هاي شاخص متن مغلوب هستند. غزليات شمس نيز، از جملة اين متون است. مولانا در بسياري از اوقات، مغلوب حال خويش است؛ لذا شعر او گاه، خودبه‎خود دچار تناقض مي‎شود و تنش ميان انديشه و صورت منحرف‎شده را فاش مي‎كند. به‎دليل شناوربودن پيوندها، تغييري كه با دخالت سوژه در حدود مرزها و ساختارهاي مرسوم، بر متن يا اُبژة در جايگاه متن ايجاد مي‎شود، مي‎تواند انحراف از سطوح پيشين و سنت‎شكني از آن را در بر داشته باشد. انحرافي كه در حس‌آميزي‎ها نيز رخ مي‎دهد، از يك سو وابسته به سطح پيشين است و از سوي ديگر، با ساخت يك سطح انتزاعي تازه، در پي كسب بياني با هويتي نيمه‎مستقل است. در پژوهش پيش رو نحوۀ ساخت‎يابي حس‌آميزي بررسي است. بر طبق پژوهشي كه صورت گرفته است، مشاهده شد كه از ميان شيوه‎هاي مختلفي كه منجر به پيوندهاي جديد و انحراف در سطوح انتزاع مي‎شود، كانوني‎شدن يك حس، استعاري‌شدن زبان، تأويل‎پذير‌ساختن دلالت‎ها، عاميانه و گفتاري‌ساختن زبان، از جملة شيوه‎هايي هستند كه در خلق حس‌آميزي‎ها در غزليات شمس، سهم بسيار چشمگيري داشته‎اند.