مقايسۀ كاربرد ايهام در قصايد خاقاني و غزليات حافظ

در اين پژوهش بر آنيم كه مقولۀ ايهام و چندوچون استفاده از آن در قصايد خاقاني و غزليات حافظ را بررسي كنيم. مقولۀ ايهام در اين جستار، منحصر به ايهام چندمعنايي است و شامل زيرمجموعه‌هاي ديگر آن، از جمله ايهام تناسب، ايهام ترجمه، ايهام ترادف، ايهام تبادر و... نمي‌شود. مبناي تعريف ايهام، علاوه بر پيشينۀ آن در كتاب‎هاي بلاغي، تعاريف تازه‌تر خواهد بود كه زيرمجموعه‌هاي اين تعاريف تازه را مي‌توان چنين برشمرد: ايهام واژگاني (قاموسي، نام‌واژه‌اي، اصطلاحي) ايهام مجازي، ايهام كنايي، ايهام ساختاري، استخدام، ايهام اضافي و ايهام چندگانه‌خواني. نتيجۀ به‌دست‌آمده گوياي آن است كه حافظ در همۀ گونه‌هاي ايهام به جز استخدام، بر خاقاني پيشي گرفته است و يكي از وجوه تفاوت كاربرد ايهام در ديوان دو شاعر اين است كه حافظ توجه ويژه‌اي به ايهام‌پردازي با واژگان عربي داشته است و نيز ايهام ساختاري كه حاصل اشراف شاعر بر ظرفيت‌هاي مختلف زبان است در ديوان او برتري چشمگيري دارد.