پيش‌بيني نمرهٔ قانون‌گريزي دانش‌آموزان نوجوان دورهٔ دوم متوسطه براساس آسيب‌هاي فرهنگي و آسيب‌هاي تربيت اخلاقي

زمينه و هدف: قانون‌گريزي در دانش‌آموزان نوجوان شايع است و آسيب‌هاي فرهنگي و تربيت اخلاقي مي‌توانند باعث افزايش آن شوند؛ درنتيجه، پژوهش حاضر با هدف پيش‌بيني نمرهٔ قانون‌گريزي دانش‌آموزان نوجوان دورهٔ دوم متوسطه براساس آسيب‌هاي فرهنگي و آسيب‌هاي تربيت اخلاقي انجام شد. روش‌بررسي: اين مطالعه مقطعي از نوع همبستگي بود. جامعهٔ پژوهش را دانش‌آموزان نوجوان دورهٔ دوم متوسطهٔ شهر مشهد در سال تحصيلي ۱۴۰۰-۱۳۹۹ به‌تعداد حدود ۳۶۰هزار نفر تشكيل دادند كه از ميان آنان ۴۲۰ نفر با روش نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهاي پژوهش شامل پرسش‌نامهٔ قانون‌گريزي (زارع شاه‌آبادي و تركان، ۱۳۹۱)، مقياس محقق‌ساختهٔ آسيب‌هاي فرهنگي و پرسش‌نامهٔ آسيب‌هاي تربيت اخلاقي (شكاري و همكاران، ۱۳۹۳) بود كه به‌صورت مجازي تكميل شدند. تحليل داده‌ها با روش‌هاي ضرايب همبستگي پيرسون و رگرسيون خطي چندگانه در نرم‌افزار SPSS نسخهٔ ۱۹ در سطح معناداري ۰٫۰۵ صورت گرفت.يافته‌ها: نتايج نشان داد، آسيب‌هاي فرهنگي و همهٔ خرده‌مقياس‌هاي آن شامل پذيرش ضدارزش‌ها، آسيب‌هاي تلفن همراه هوشمند، بي‌هويتي فرهنگي و تهاجم فرهنگي با نمرهٔ قانون‌گريزي در دانش‌آموزان نوجوان دورهٔ دوم متوسطه رابطهٔ مستقيم و معنادار داشتند (۰٫۰۰۱ p)؛ همچنين آسيب‌هاي تربيت اخلاقي و همهٔ خرده‌مقياس‌هاي آن شامل شجاعت، احترام، صداقت، صبر، وفاداري، امانت‌داري، حسن خلق، توكل و وجدان با نمرهٔ قانون‌گريزي در دانش‌آموزان مذكور رابطهٔ معكوس و معنادار داشتند (۰٫۰۰۱ p). براساس ديگر يافته‌ها، خرده‌مقياس‌هاي متغيرهاي آسيب‌هاي فرهنگي و تربيت اخلاقي باهم توانستند ۸۹درصد از تغييرات نمرهٔ قانون‌گريزي را در دانش‌آموزان نوجوان دورهٔ دوم متوسطه تبيين كنند (۰٫۰۵ p).نتيجه‌گيري: باتوجه به نتايج پژوهش، آسيب‌هاي فرهنگي و آسيب‌هاي تربيت اخلاقي نقش مؤثري در پيش‌بيني قانون‌گريزي در دانش‌آموزان نوجوان دورهٔ دوم متوسطه دارند؛ درنتيجه، براي كاهش قانون‌گريزي مي‌توان آسيب‌هاي فرهنگي و تربيت اخلاقي را كاهش داد.