درآمدي بر مباني فلسفي تأثيرگذار بر ايجاد تحول فقه زكات از رويكرد فردي به حكومتي

در ميان انواع عبادات، زكات چهره‌اي ويژه دارد؛ چراكه تركيب وِجهۀ حق‌اللهي و حق‌الناسي در آن و نيز درآميختنِ دو چهرۀ فردي و عمومي، به آن جايگاهي ممتاز داده است؛ در طول تاريخ فقه، نگاه به حوزۀ فقه زكات، عمدتاً فردگرايانه بوده است. ليكن پس از انقلاب اسلامي با آشكارشدن ناكارآمديِ رويكرد فردي تلاش‌هايي ازسوي صاحب‌نظران براي حكومتي جلوه‌دادنِ فقهِ زكات صورت پذيرفت ولي تاكنون كمتر پژوهشي به تحليل فلسفي و روشمند تحول رويكرد فردي به حكومتي در حوزهٔ فقه زكات پرداخته است. اين پژوهش كه به‌روش توصيفي‌تحليلي انجام شده نشان مي‌دهد كه زكات اساساً تأسيسِ حاكميتيِ محض است و اقتضائات زمينه‌اي، آن را به نهادي خصوصي مبدّل نموده بود؛ ازاين‌رو با بهره‌گيري از مباني فلسفي حاكم بر فقه زكات، مجدداً مي‌توان رويكرد حكومتي را بر آن حاكم نمود و آنگاه براي انضمامي‌نمودن اين نگاه فلسفي، ايدۀ تجميع متمركز و توزيع متوازن زكات و مدل عملياتي‌شدن آن را ارائه كرد.