راهبردهاي مديريت منابع جنگلي با رويكرد مشاركتي و مدل تركيبي SWOT- AHP (مطالعۀ موردي: استان قزوين، ايران)

مقدمه: مديريت مشاركتي جنگل، به‌منزلۀ الگويي براي توسعۀ پايدار جنگل، مردم محلي را براي داشتن نقشي مؤثر در سرنوشتشان آماده مي‌كند و كمك مي‌كند كه آنها در فرايند توسعۀ پايدار جنگل مشاركت كنند. هدف اين پژوهش، شناسايي قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهديدهاي مديريت منابع جنگلي استان قزوين از ديدگاه اقتصادي و اجتماعي و ارائۀ راهبردهاي مديريتي مناسب در اين زمينه و اولويت‌بندي آنهاست.مواد و روش‌ها: محدودۀ اجرايي تحقيق، بخش طارم سفلي از شهرستان قزوين است. بافت اجتماعي منطقه، روستايي- عشايري و شغل اصلي ساكنان اين منطقه كشاورزي و دامداري است. براي جمع‌آوري داده‌هاي لازم از روش پيمايش، مطالعات ميداني و تكميل پرسشنامه استفاده شد. به‌منظور تعيين عناصر SWOT و شناسايي راهبردها، 50 پرسشنامه تكميل و توسط خبرگان بررسي شد. در مرحلۀ بعد، به‌منظور اولويت‌بندي راهبردها از تكنيك AHP استفاده شد.يافته‌ها: نتايج پژوهش نشان داد كه 6 قوت، 6 ضعف، 7 فرصت و 7 تهديد به‌منظور مديريت منابع جنگلي وجود دارد. براساس نتايج ماتريس SWOT، مهم‌ترين قوت مديريت اراضي جنگلي منطقه، حفاظت از خاك و جلوگيري از فرسايش، مهم‌ترين فرصت‌ها ثبات اقتصادي، بهبود و تنوع معيشت جوامع وابسته، مهم‌ترين ضعف‌ها اجراي ضعيف قوانين، سياست‌ها و راهبردها و مهم‌ترين تهديد كاهش سطح جنگل‌ها بود. اولويت‌بندي نهايي عوامل SWOT نشان داد كه فرصت‌ها در اين تحليل اولويت دارند، به‌طوري ‌كه ثبات اقتصادي، بهبود و تنوع معيشت جوامع وابسته و جنگلداري مشاركتي به‌ترتيب با وزن نهايي 0.166 و 0.109 اولويت دارند. اولويت‌بندي راهبردها براساس فرايند تحليل سلسله‌مراتبي نشان داد كه مديريت برنامه‌محور با مشاركت ذي‌نفعان با وزن نسبي 0.252 بر ديگر راهبردها اولويت دارد.نتيجه‌گيري: براساس نتايج، مديريت برنامه‌محور با مشاركت ذي‌نفعان، راهبردي براي رسيدن به مديريت پايدار جنگل با توجه به شرايط كنوني مديريت جنگل معرفي مي‌شود.