ارزيابي معرفت شناسانه انتقادات وارد شده بر برهان وجوب و امكان

برهان «وجوب و امكان» يكي از متقن‌ ترين براهين عقلي اثبات وجود خداست. در اين برهان با تكيه بر نيازمندي ممكن‌الوجود به واجب‌الوجود بالذات، بر وجود خدا استدلال مي‌شود. با وجود اتقان و استواري اين برهان و ابتناي آن بر مقدمات بديهي عقلي، برخي از فلاسفه غربي و پژوهشگران شرقي انتقاداتي بر آن وارد ساخته و سعي بر آن داشته‌اند تا اعتبار و ارزش معرفتي آن را در جهت اثبات علت اولي مخدوش سازند. فهم صحيح برهان و تحليل درست اصطلاحات فلسفي آن، اعتبارسنجي ابزارهاي معرفتي در تحصيل مقدمات اين برهان و شناخت قلمرو كاركرد هريك از آنها مي‌تواند ما را در پاسخگويي به بخش عمده‌اي از اين اشكالات ياري رساند. اين نوشتار از نگاه معرفت‌شناسي و به روش «توصيفي ـ تحليلي» به بررسي اشكالات واردشده بر اين برهان پرداخته و درصدد رفع و پاسخگويي به آنها با تبيين نقش و جايگاه ابزارهاي شناختي در مقدمات اين برهان است.