مقايسه شخصيت هاي تاريخ بلعمي و شاهنامه از حيث كاركرد حماسي - اسطوره اي

تاریخ بلعمی و شاهنامه فردوسی از مهم‌ ترین آثار قرن چهارم هستند كه علی ‌رغم داشتن موضوعی مشترك (تاریخ ایران) و نگارش در برهه زمانی نزدیك به هم، در كنار شباهت‌ های بسیاری كه در آنها دیده می ‌شود، تفاوت‌ هایی نیز با یكدیگر دارند. یكی از تفاوت‌ های مهم و قابل اعتنا، پرداختِ متفاوت شخصیت‌ های حاضر در این دو اثر از حیث حماسی – اسطوره ‌ای است. مقایسه 27 تن از شخصیت‌ های مشترك این دو كتاب اعم از شاهان و پهلوانان بخوبی بیانگر این اختلاف است؛ در تاریخ بلعمی 17 درصد شخصیت‌ ها كاملاً اسطوره‌ ای ‌اند، حال آنكه در شاهنامه این تعداد به 34 درصد می ‌رسد. درصد شخصیت های حماسی نیز در تاریخ بلعمی و شاهنامه، به ترتیب 24 در مقابل 30 است. عمده‌ ترین دلایل این اختلاف ‌ها تفاوت در منابع و مآخذ، تفاوت در سبك كار، اقتضائات شاعری فردوسی، دخالت یافتن باورهای مذهبی فردوسی در برخی از روایت‌ ها و رویكرد متفاوت فردوسی و بلعمی در روش عقلانی‌ سازی روایت ‌ها است. شاهنامه فردوسی علاوه بر اسطوره‌ ای ‌تر بودن، حماسی‌ تر از تاریخ بلعمی نیز هست؛ هر چند دیده می ‌شود كه وجه اسطوره‌ ای برخی از شخصیت‌ ها مانند: كیومرث و... در تاریخ بلعمی پررنگ‌تر است و یا از دیدگاه حماسی، بعضی از شخصیت ‌ها در اثر بلعمی، نمود برجسته‌ تری یافته ‌اند.