تقريب مباني كلامي شيخ صدوق (ره) و شيخ مفيد (ره)

شيخ صدوق و شيخ مفيد به عنوان اعاظم متكلمان شيعه به رغم تفاوت هاي چشمگير در آثار خويش در طرح مسايل عقيدتي، در مباني كه خود ارايه داده اند قرابت هاي زيادي دارند. اگر چه شيخ صدوق را به عنوان يكي از محدثان و دارندگان گرايش حديثي با آثار عمدتا روايي شايد به سختي بتوان در كنار متكلماني مانند شيخ مفيد و اخلاف او سيد مرتضي و ... جاي داد، اما با بررسي دعاوي مبنايي وي مي توان جايگاه بسيار نزديكي ميان او و حلقه اتصال كلام نقلي و كلام عقلي شيعه يعني شيخ مفيد ترسيم كرد. اين مقاله در پي آن است كه اختلافات بين ابن بابويه و شيخ مفيد را در عواملي غير از مباني فكري جستجو كند. به بيان ديگر، نشان دهد اختلافاتي كه منجر به تفاوت آثار ايشان شده است، تنها در ميزان به كارگيري مباني است كه هر يك از آن دو به كار برده اند، ضمن اينكه غايت و هدف هر يك در طرح مباحث نسبت به ديگري داراي نوعي سعه و ضيق است.