هزينه‌هاي جنبي برداشت بي‌رويه از منابع آب زيرزميني و تعيين عوامل موثر بر آن در شهرستان ممسني

هدف اصلي اين مطالعه برآورد هزينه‌هاي جانبي برداشت بي‌رويه‌ي آب زيرزميني و تعيين عوامل موثر بر آن در شهرستان ممسني است. آمار و اطلاعات مورد نياز از 135 نفر از كشاورزان بخش رستم شهرستان ممسني از طريق نمونه‌گيري تصادفي فراهم شد. نخست احتمال شرطي و سپس تمايل به پرداخت نهايي كشاورزان در سرمايه‌گذاري براي حفر چاه و يا افزايش عمق چاه‌هاي قبلي به عنوان تقريب نزديكي از هزينه‌ي جانبي منفي با استفاده از الگوهاي لاجيت و توبيت برآورد شد. نتايج نشان داد تمايل به پرداخت كشاورزان براي سرمايه‌گذاري در حفر چاه براي برداشت آب، بيانگر ميزان اثرات جانبي منفي بالايي است كه كشاورز با برداشت بي‌رويه‌ي آب زيرزميني بر جامعه تحميل مي‌كند و غيرقابل جبران است. هم‌چنين بيش‌ترين تاثير را متغيرهاي اعتبارات، اندازه‌ي دارايي، نسبت سطح آبياري شده‌ي محصولات جاليزي و سبزي و سپس نسبت سطح آبياري شده‌ي غلات بر تمايل به پرداخت كشاورزان براي سرمايه‌گذاري و يا اثرات جانبي منفي داشت. اين بيانگر آن است كه با وجود كم‌آبي، الگوي كشت به سمت محصولاتي با نياز آبي بالا و به تقريب سودآور تغيير يافته است. هم‌چنين سطح آستانه‌اي از دارايي كه كشاورز تمايل پيدا مي‌كند بعد از اين سطح در حفر چاه سرمايه‌گذاري كند، 76/4 هكتار تعيين شد. بر اساس اين يافته‌ها مي‌توان نتيجه گرفت كه سياست‌هاي دولت در زمينه‌ي آسان‌سازي عرضه‌ي آب، منجر به افزايش اثرات جانبي منفي شده است. به سخن ديگر، در صورتي كه سياست‌گذاري‌ها ناهماهنگ بوده و هم‌زمان با افزايش سياست‌هاي حمايتي بخش كشاورزي، سياست‌هاي حفاظت از منابع آب دنبال نشود، پي‌آمدي به جز تخريب منابع نخواهد داشت.