نقدي بر رهيافت «تجربه ديني» خاورشناسان بر وحي

چكيده: چيستي «وحي» يكي از پرسش‌هاي اصلي حوزه دين پژوهي است كه توجه دانشمندان را به خود جلب كرده است. «تجربه ديني» يكي از رويكردهاي خاورشناسان در تحليل وحي مي‌باشد و اين مقاله در پي آشكار ساختن اين ديدگاه و نسبت آن با «وحي اسلامي» است كه در اين اواخر مورد نظر و گفتمان بسياري قرار گرفته است. نگارنده نظريه «تجربه ديني» را مولود مشروع خاستگاه‌ها، زمينه‌ها و عوامل خاص خود در مغرب زمين مي‌داند و معتقد است بسترهاي مختلف همچون «انسان مداري» و «تجربه باوري»، «شكست الهيات عقلي»، «نقادي كتب مقدس»، «تعارض گزاره‌هاي كتب مقدس با يافته‌هاي علوم جديد» و «مكتب رمانتيسم» در پيدايي اين برداشت از وحي، نقش داشته‌اند. نوشته حاضر بعد از گزارش سه ديدگاه متكلمان مسيحي در «چيستي وحي»، زمينه‌ها و شاخصه‌هاي موثر در پيدايي برداشت مذكور در مغرب زمين را آشكار مي‌كند، سپس با نگاه درون ديني به ويژگي‌هاي قوام بخش وحي اسلامي از نظر قرآن مي‌پردازد. در بخش آخر نيز نگاه تطبيقي و تحليلي بر نكات پيوست و جدايي «وحي اسلامي» و «تجربه ديني» خاورشناسان دارد تا با آشكار سازي نكات تمايز اين دو تلقي از وحي، تحميل تجربه ديني به وحي اسلامي خيلي آسان ننمايد.